• Δημήτρης Τάσκου

Soul: Η ψυχή μας είναι μεγαλύτερη από τα όνειρα μας


Το κινηματογραφικό 2020 ήταν στην καλύτερη μια περίεργη χρονιά για το σινεμά και στην χειρότερη ένα κομβικό αλλά και καταστροφικό έτος για το μέλλον των κινηματογράφων, για το αν συνεχίσουν να υπάρχουν εν τέλει δηλαδή και σε τι βαθμό. Στο τέλος αυτής της δύσκολης χρονιάς, κατέφτασε μέσω του Disney+ η νέα ταινία της Pixar με τον τίτλο Soul, ένα έργο που ασχολείται με τον θάνατο και τη ζωή, με τους φόβους και τα όνειρα, με την πραγματική αξία των πραγμάτων.


Γράφει ο Δημήτρης Τάσκου


Η ταινία αυτή ήρθε στο πιο κατάλληλο σημείο, στο τέλος μιας χρονιάς που δύσκολα πολλοί θα ξεχάσουμε, μιας χρονιάς που αναμφίβολα μας άφησε πληγές αλλά αυτό το έργο έρχεται να μας θυμίσει ποιο είναι το αληθινό νόημα της ύπαρξης μας και πως οι φόβοι υπάρχουν για να τους ξεπερνάμε και όχι για να μας νικούν εκείνοι.


Η πλοκή ακολουθεί έναν καθηγητή μουσικής, τον Joe, ο οποίος όμως έχει όνειρο να γίνει μέλος μπάντας και να καταφέρει να παίξει σε ένα γνωστό club της jazz μουσικής. Όταν επιτέλους φτάνει η στιγμή να ζήσει το όνειρο του, η ζωή του επιφυλάσσει μια έκπληξη, τον θάνατο. Ο ήρωας μας βρίσκεται σε ένα εργοστάσιο ψυχών, όπου, αν θέλει να γυρίσει πίσω στη ζωή, πρέπει να βοηθήσει μια νεαρή ψυχή να βρει το δρόμο της.

Σε όσους θυμίζει μια άλλη γνωστή ταινία του studio, το Inside Out, είναι απολύτως φυσικό, μιας και ο σκηνοθέτης και παράλληλα ο βασικός σεναριογράφος της, ο Peter Docter, έχει αναλάβει και αυτή την ταινία. Αδιαμφισβήτητα, αποτελεί την πιο φιλόδοξη ταινία της Pixar αλλά και γενικότερα από τις πιο φιλόδοξες δημιουργίες κινουμένων σχεδίων. Στα θαυματουργά χέρια των ανθρώπων της, παραδίδεται μπροστά στα μάτια μας ένα πανέμορφο και ιδιαιτέρως ώριμο αποτέλεσμα. Όπως και οι περισσότερες ταινίες του studio, είναι φτιαγμένη κυρίως για παιδιά αλλά στην πραγματικότητα προσπαθεί να βάλει μέσα στον κόσμο της κοινό κάθε ηλικιακής ομάδας. Θα τολμούσα να πω πως οριακά απευθύνεται στα παιδιά, μιας και δεν ξέρω πως θα μπορέσουν να συνδεθούν ή ακόμα περισσότερο να καταλάβουν έστω και λίγο όσα προσπαθεί να τους επικοινωνήσει η ταινία.

Όπως και κάθε ώριμη ταινία που καταπιάνεται με το θέμα του θανάτου, το Soul μιλά για τον θάνατο αλλά στην πραγματικότητα αυτό με το οποίο ασχολείται είναι η ζωή αλλά και η γέννηση και η αναγέννηση. Δεν ενδιαφέρεται να εξερευνήσει αν υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο αλλά ζωή πριν τον θάνατο. Η μετά θάνατον εμπειρία μένει ανοιχτή και δεν θίγει, ούτε προσβάλει, τα πιστεύω κανενός. Ο πυρήνας της είναι οι αποφάσεις του πρωταγωνιστή όσο βρισκόταν ακόμα στη ζωή και αν τελικά αυτές τον κάνουν περισσότερο ή λιγότερο νεκρό από τους ίδιους τους νεκρούς. Στην προσπάθεια του να οδηγήσει μια νέα ψυχή να ανακαλύψει τον σκοπό της, μαζί της κι εκείνος επαναπροσδιορίζει πολλά πράγματα για τη ζωή του και έρχεται αντιμέτωπος με τον ίδιο του τον εαυτό. Ανακαλύπτει όσα συστηματικά αγνοούσε και μαθαίνει να μην κοιτάει μονάχα ευθεία αλλά να παρατηρεί τα πάντα γύρω του.

Στο ταξίδι του, συνοδοιπόρος του είναι, όπως είπαμε, μια νεαρή ψυχή, η 22, η οποία για να βρεθεί στη Γη, πρέπει να συμπληρώσει το τελευταίο κομμάτι της, το οποίο ισοδυναμεί με τον σκοπό της. Αρνείται συνεχώς να το ανακαλύψει, μιας και δεν μπορεί να βρει κανένα ενδιαφέρον για την ζωή και δεν υπήρξε καμία σημαντική προσωπικότητα να καταφέρει να την εμπνεύσει. Μέσω αυτής, ασχολούμαστε με τους φόβους που μπορεί να κρύβει η ζωή αλλά και πως καλούμαστε να τους ξεπεράσουμε, ώστε τελικά να κερδίσουμε τη ζωή. Όσα σπουδαία πράγματα άκουσε για τον κόσμο στη διάρκεια της προετοιμασίας της, δεν κατάφεραν να την εντυπωσιάσουν. Αντίθετα όμως, στο μικρό της πέρασμα από τη γη, βρίσκει το μεγάλο νόημα στις δύο κουβέντες που θα πει με τους άλλους ανθρώπους, στα φύλλα που πέφτουν από ένα δέντρο, στον αέρα που αναπνέει και σε… μια πίτα γύρο απ’ όλα.

Από την άλλη, ο πρωταγωνιστής μας έχει από καιρό βρει τον σκοπό του, δηλαδή τη μουσική. Ή τουλάχιστον έτσι νομίζει. Σε ένα είδος, όπως αυτό του animation, που έχουμε δει άπειρες φορές οι δημιουργοί να προτρέπουν τα παιδιά να παλέψουν για τα όνειρα τους και να ξεπεράσουν κάθε εμπόδιο, προκειμένου να τα πραγματοποιήσουν, στην συγκεκριμένη ταινία αυτό αλλάζει ελαφρώς. Όχι ότι έρχεται σε αντίθεση αλλά η ταινία ρωτάει τον θεατή , τι σημαίνει τελικά παλεύω για τα όνειρα μου; Πόσες θυσίες είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε; Και οι θυσίες αυτές τι σημαίνουν για την υπόλοιπη ζωή μας; Ο ήρωας μας έχει αφοσιωθεί τόσο πολύ στο να πετύχει τον στόχο του, σε βαθμό που έχει αφήσει πίσω του τα πάντα. Από έρωτες και φιλίες έως και απλά μικρά πράγματα, όπως μια βόλτα στην εξοχή. Η ταινία δεν σου λέει να πάψεις να κυνηγάς τα όνειρα σου. Ίσα-ίσα που μέσω ενός χαρακτήρα, λέει ακριβώς το αντίθετο. Αλλά μας θυμίζει πως στη διάρκεια του ταξιδιού προς την επίτευξη του σκοπού μας, δεν πρέπει να ξεχνάμε τι έχει τελικά πραγματικό νόημα και ομορφαίνει τη ζωή μας. Αυτό δηλαδή που αντικρίζει καθημερινά ο Joe αλλά δεν του δίνει σημασία και αυτό που μια παρθένα ψυχή σαν την 22 μπορεί να το βιώσει πλήρως.


Αν κάτι έχω να καταλογίσω στη ταινία, αυτό είναι το γεγονός πως η ίδια γνωρίζει ότι το κυρίως κοινό της είναι τα παιδιά. Πράγμα που σημαίνει πως η διάρκεια της είναι περιορισμένη, με αποτέλεσμα να μη μπορούν να εξερευνηθούν ακόμη περισσότερο οι πολύ ενδιαφέρουσες θεματικές της και η πλοκή από ένα σημείο και μετά αρχίζει και τρέχει μανιωδώς. Ακόμη, σημαίνει πως δυσκολεύεται να πάρει κάποιες τολμηρές αποφάσεις, τις οποίες δυστυχώς υπόσχεται και τις αναιρεί λίγο άτσαλα. Αυτό όμως δεν παίρνει από τη μαγεία της ταινίας και τον υπέροχο κόσμο που χτίζει, στον οποίο πολύ εύκολα χάνεται ο θεατής. Είναι μια ακόμη υπενθύμιση της δύναμης που έχει η Pixar να λέει ευφυείς και ευφάνταστες ιστορίες με έντονα συναισθήματα και υπέροχα μηνύματα.

Το Soul λοιπόν ήρθε να μας πει ένα απλό αλλά συνάμα πολύ σύνθετο πράγμα, το οποίο οι περισσότεροι συνήθως το ξεχνάμε. Η ζωή μας είναι μοναδική και η ψυχή μας πολύ μεγαλύτερη από κάθε όνειρο που έχουμε. Μη ψάχνουμε να βρούμε το νόημα γιατί δεν υπάρχει. Το νόημα της ζωής είναι η ίδια η ζωή.