• Νίκος Παπανικολάου

#interview: Η Melentini μιλάει στο Breakroom


"When you fight for freedom then it's freedom you deserve''


Οι συζητήσεις με τη Melentini ήταν ανέκαθεν πολύ ενδιαφέρουσες γιατί είναι ένας άνθρωπος που προβληματίζεται βαθιά για όσα συμβαίνουν στον κόσμο ή στην καθημερινότητα μας κι ένας άνθρωπος που προσπαθεί να μιλήσει γι' αυτά και να τα κατανοήσει μέσα από την τέχνη της. Και πάντα θεωρούσα πολύ ιδιαίτερους τους καλλιτέχνες που ήταν ομιλητικοί σε όσα τους ρωτούσα. Αυτούς που δεν δίσταζαν να πουν ευθέως την άποψη τους και να μην πάνε στη στρατηγική να απαντήσουν διπλωματικά. Με τη Melentini, λοιπόν, μιλήσαμε για πολλά. Από την απομάκρυνση του Γιαν Φαμπρ, το αν υπάρχει καλή και κακή τέχνη τελικά, τη μουσική βιομηχανία και το πως λειτουργεί αυτή, το Βερολίνο και για όλα αυτά που κάνει και σκέφτεται να κάνει στο μέλλον.


Συνέντευξη στο Νίκο Παπανικολάου


Θα ξεκινήσω από ένα θέμα της επικαιρότητας επειδή ξέρω πως είσαι αρκετά ανήσυχη ως καλλιτέχνης. Απομάκρυνση Φαμπρ σε συνδυασμό με όλη την κατακραυγή. Συμφωνείς ή διαφωνείς;


Νομίζω είμαι ακατάλληλη να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα και το λέω με την έννοια ότι εξαρχής δε μπορώ να ταυτιστώ με ένα φεστιβάλ που κλείνεται μέσα σε ένα θεσμικό πολιτικό πλαίσιο και μάλιστα χωρίς διαφάνεια διαδικασιών και με στόχους που υπηρετούν άλλες σκοπιμότητες. Για μένα η τέχνη δε θα έπρεπε να περιμένει τίποτα ούτε από την εξουσία ούτε από διευθυντάδες ειδικά σε μια χώρα που ο πολιτισμός που "προάγεται" είναι καθ' όλα κατευθυνόμενος. Εν τούτοις αν υπήρχε ένα ευρύ καλλιτεχνικό κίνημα που θα προσέβλεπε στην απαγκίστρωση από την εκάστοτε εξουσία τότε θα μπορούσε να υπάρξει ένα δίκτυο όπου οι καλλιτεχνικοί κύκλοι θα δημιουργούσαν από τα ίδια τους τα μέσα και τη μεταξύ τους στήριξη με σκοπό τη συνέχεια της πολιτιστικής εκπαίδευσης και της έκφρασης και όχι μόνο της αυτοπραγμάτωσης. Αλλά αυτό δεν είναι εφικτό σε έναν τόπο όταν λαμβάνονται σοβαρά μόνο οι προνομιούχοι ή οι συστημικοί. Και οι υπόλοιποι αντί να χαράξουμε νέους δρόμους σερνόμαστε πίσω από το ίδιο σαθρό σύστημα για να επιβιώσουμε. Είμαστε δειλοί; Είμαστε γενναίοι με αυτά που περνάμε; έχω μπερδευτεί. Δεν πιάνω το όραμα ούτε του Φαμπρ ούτε το όραμα των εγχώριων φωνών που αντέδρασαν με εθνικό μάλιστα πρόσημο. Εμφανίστηκαν δε και κάποιοι φαιδροί εκτός χώρου να ομιλούν για την ελληνικότητα του φεστιβάλ λες και είναι το κατίκι Δομοκού να πούμε. Αυτό που καταλαβαίνω είναι η απογοήτευση και η ματαίωση που αισθάνθηκαν κυρίως άνθρωποι που τρέφουν ελπίδες να συμμετάσχουν σε παραγωγές που θα ανταποκρίνονταν οικονομικά στον κόπο τους. Αλλά και πάλι υπάρχουν πολλοί που είναι ακόμα απλήρωτοι απ το εν λόγω φεστιβάλ και πολλοί που δε θα επιλεχθούν ποτέ παρά το υψηλό επίπεδο δουλειάς τους πράγμα που μεταξύ πολλών άλλων ατασθαλιών δείχνει ότι δεν πρόκειται για έναν αξιόπιστο φορέα. Υπάρχει και το παράδοξο σε όλες αυτές τις αντιδράσεις. Έγινε ποτέ μια βροντερή συνέλευση ώστε να σταλεί ισχυρό και αποφασιστικό μήνυμα από τον κόσμο του πολιτισμού αποτρέποντας τη λογοκρισία και την ακύρωση της παράστασης Ισορροπία Του Νας; Παραιτήθηκε κανείς από τη διεύθυνση του Εθνικού για το γεγονός ότι απαγορεύτηκε μια θεατρική παράσταση; Δεν υπάρχει καν επίγνωση για το πότε απειλείται στ' αλήθεια ο πολιτισμός, αυτό είναι που με θλίβει.


Ανάμεσα σε αυτούς που έσπευσαν να κρεμάσουν τον Φαμπρ ήταν και αρκετοί Έλληνες καλλιτέχνες, πολλοί εκ των οποίων τον κατηγόρησαν για αποικιοκρατία του Φεστιβάλ και προκλητικό περιεχόμενο. Υπάρχει τελικά καλή και κακή τέχνη;


Αυτό το τελευταίο είναι το πιο σπουδαίο ερώτημα που μου έχει τεθεί και σ' ευχαριστώ γι’ αυτό. Θεωρώ ότι υπάρχει καλή και κακή αισθητική η οποία όμως έγκειται πάντα σε προσωπικά κριτήρια. Η τέχνη απ' την άλλη δε λειτουργεί ως ηθικολόγος αλλά όταν αυτή αποτελεί επίδειξη δύναμης και επιβολής ή χρήση των αδύναμων τότε σίγουρα ξεφεύγει απ τον ευγενικό της χαρακτήρα. Πολλά από τα "θαύματα" όπως λέμε του κόσμου στοίχισαν τη ζωή σε ανθρώπους που χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερσή των. Παρόλα αυτά μέχρι σήμερα διδάσκεται στα σχολεία η αίγλη αυτών των λαμπρών έργων και πόσο ουάου. Το ότι κάποια πράγματα αντέχουν στο χρόνο είναι μια υπέρβαση σίγουρα στα ανθρώπινα όρια, απ' την άλλη η ανθρωπότητα των δύο και παραπάνω χιλιετιών πίσω δεν είχε την ευκαιρία να διακτινίζεται από το ένα μέρος του πλανήτη στο άλλο. Ήταν πολύ έντονη η επιθυμία τους να κάνουν αισθητή την παρουσία τους, σε υπερμεγέθυνση απ' ότι φάνηκε. Όσο περνάνε οι αιώνες και η επιστήμη μας αποκαλύπτει το σύμπαν θα έπρεπε να μικραίνει το εγώ μας. Όταν μελετούσα στο πανεπιστήμιο ιστορία τέχνης και αρχαιολογία αισθάνθηκα ότι έχουμε δώσει τόση βαρύτητα στο παρελθόν με τρόπο που δεν μας χρησιμεύει στ' αλήθεια σε τίποτα σήμερα. H τέχνη αν προκαλεί τις αισθήσεις και ταρακουνάει κάτι μέσα μας τότε είναι συνεπής στην ιδιότητά της. Όταν αυτό όμως είναι αυτοσκοπός τότε απλά γίνεται καθρέφτης της πραγματικότητας κι εκεί για μένα χάνει την αξία της. Η μουσική είναι στοιχειοθετημένη από τη φύση της πάνω σε κάτι που δεν είναι ορατό , συνεπώς την καθιστά πολύ πιο ενστικτώδη. Ακούς μια μουσική που σ' αρέσει μπαίνει μέσα σου κατευθείαν, μια μουσική που σ' ενοχλεί την βάζεις στην άκρη και δεν χρειάζεται ανάλυση. Με τις παραστατικές τέχνες δεν είναι το ίδιο θαρρώ, μπορεί να εξαπατηθείς πολύ πιο εύκολα από τον εντυπωσιασμό γιατί έχουμε μάθει να ταυτιζόμαστε με την εικόνα. Εγώ γουστάρω αυτούς τους τύπους που αποδομούν την πραγματικότητα της εικόνας. Μ' αρέσει κάτι που λέει ο Κidult, ένας "βανδαλιστής" γκραφιτάς: είμαστε για την Τέχνη ό,τι οι άστεγοι για την κοινωνία, ό,τι το άγριο λιοντάρι για τους ανθρώπους, ό,τι οι χάκερς στο διαδίκτυο, κανείς δε μου λέει τι και πού να ζωγραφίσω, η κουλτούρα μας είναι πολύπλοκη και δε θα την εκπορνεύσουμε, ούτε στις γκαλερί ούτε στους θεσμούς.


Ασχολείσαι με τη μουσική, το θέατρο, θα μπορούσε να πεις κανείς πως ζεις μέσα στις τέχνες. Υπάρχει κάτι που ετοιμάζεις αυτό τον καιρό σε σχέση με αυτά;


Γράφω τη μουσική για τη μεγάλου μήκους ταινία Αφτερλοβ σε σκηνοθεσία Στέργιου Πάσχου και είναι μια πολύ σημαντική και συναισθηματική συνεργασία για μένα. Εκτός απ το γεγονός ότι εκτιμώ απεριόριστα τον Στέργιο για τον κόσμο που έχει στο κεφάλι του, καταφέρνει να δημιουργήσει στο σινεμά την προέκταση μιας εμπειρίας και μάλιστα με ελάχιστα μέσα. Η ταινία πραγματεύεται τον έρωτα αποδίδοντας την εικόνα ως μια εγκεφαλική κυρίως κατάσταση και χρησιμοποιώντας το λόγο ως αδιέξοδο επικοινωνίας. Αυτό είναι κάτι που με ιντριγκάρει πολύ. Γιατί στον έρωτα τι να εξηγήσεις; Επίσης μια άλλη δουλειά για την οποία έχω ενθουσιαστεί δια παντός είναι η συνεργασία μου με τον ντράμερ και παραγωγό Steve Jansen, των θρυλικών Japan ,o οποίος ήρθε σε επαφή μαζί μου και μου ζήτησε να τραγουδήσω σε ένα κομμάτι για τον καινούριο προσωπικό του δίσκο 'Tender Extinction' που κυκλοφορεί 15 Απρίλη και περιλαμβάνει συμμετοχές των Perry Blake, Thomas Feiner και άλλων. Στο τραγούδι αυτό έγραψα στίχους, τη φωνή και τις τρομπέτες, φέρει τον τίτλο 'Sadness'. Παραδόξως δεν το ονόμασα εγώ έτσι. Μάλλον ήταν θέμα χημείας. Παρουσιάζουμε και με τους Running Blue Orchestra στις 8 Aπρίλη στον πολυχώρο Ίλιον μια συναυλία από τις πιο σημαντικές για μας καθώς δεν κάνω συχνά εμφανίσεις με ολόκληρο το σχήμα.


Ζεις πλέον στο Βερολίνο, μία αμιγώς καλλιτεχνική και εναλλακτική ευρωπαϊκή πόλη . Πως είναι εκεί η ζωή και η καθημερινότητα για έναν καλλιτέχνη σε σύγκριση με την Ελλάδα;


Εντάξει, μη φανταστείς. Το Βερολίνο αλλάζει με ραγδαίους ρυθμούς τα τελευταία χρόνια και δη προς το χειρότερο. Υπάρχουν μεσίτες και εταιρίες που έχουν στήσει τη μπίζνα τους εκμεταλλευόμενοι πολλά από τα DDR κτίρια και τα εγκαταλελειμμένα καθώς και την υπερβολική ζήτηση που αυξάνεται συνεχώς από την εισροή ανθρώπων στην πόλη κάνοντας την εύρεση στέγασης ένα μαρτύριο άνευ προηγουμένου και με κάτι ενοίκια ληστρικού ύψους. Σ' αυτό ευθύνονται κι αυτοί που πιάνουν ένα δωμάτιο στο Βερολίνο άνευ όρων και με όποιο κόστος αρκεί να βρίσκονται στο hype. Όσον αφορά στην τέχνη ισχύει το ίδιο, με τη διαφορά πως όταν ανακαλύψεις κάτι αξιόλογο ξεπερνάει κατά πολύ το ό,τι ήξερες μέχρι τώρα. Οι άνθρωποι έρχονται από όλα τα μέρη του πλανήτη, πιάνεις κουβέντα με κάποιον σε μια εκδήλωση ο οποίος λάμπει ως προσωπικότητα και σου λέει ας πούμε ότι έχει έρθει από το Ιράν με τα πόδια. Ακούς συγκλονιστικές ιστορίες και συνάπτεις σχέσεις με ανθρώπους που φέρουν άλλα επίπεδα συνείδησης. Για τους καλλιτέχνες τους μη έχοντες η διαφορά σε σχέση με την Ελλάδα είναι ότι η ζωή είναι φθηνότερη, υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι εξασφάλισης κοινωνικών και βασικών αγαθών, ψυχαγωγίας, εκπαίδευσης. Επίσης δεν υπάρχει αυτή η σεμνοτυφία ή ο ρατσισμός που βλέπεις στην Αθήνα. Μιλάω μόνο για το Βερολίνο μην ξεχνιόμαστε. Ο καθένας λοιπόν εκεί κυκλοφορεί όπως αισθάνεται και αν και σίγουρα υπάρχουν περιπτώσεις bullying και βίας δεν είναι κάτι που το συναντάς σε δημόσιους χώρους. Επίσης, οι συλλογικότητες στο Βερολίνο ευτυχώς δεν έχουν πεθάνει ακόμα. Αλλά τίποτα πια δε δείχνει να θυμίζει τις εποχές του West Berlin, την αμφισβήτηση της νέας τάξης, την αυθεντικότητα του Νick Cave που έμενε σε ένα δωμάτιο γιαπί, τους Εinstürzende Neubauten.


Σε όλη σου την πορεία, έως σήμερα, έχεις επιλέξει να κινηθείς ανεξάρτητα. Και αυτό είναι κάτι που βλέπουμε ολοένα και από περισσότερους νέους δημιουργούς οι οποίοι αντιτίθενται στις πολιτικές της μουσικής βιομηχανίας. Ασπάζεσαι τη γνώμη πως η μουσική βιομηχανία, πλέον, αποτελεί φυλακή για τον καλλιτέχνη;


Η βιομηχανία μπορεί να είναι εφαλτήριο για τον καλλιτέχνη να αποκτήσει ευρύτερη φήμη. Αυτό βέβαια δεν ξέρω κατά πόσο είναι οργανικό. Αλλά ακόμα και πηγαίο να είναι δεν ξέρω τι στόχο έχει ο καθένας ώστε να αποδέχεται τους όρους της βιομηχανίας και πόσο υπαρκτός είναι αυτός ο στόχος. Το σίγουρο είναι ότι αναπόφευκτα γίνεσαι προϊόν και μπαίνεις σε μια ανταγωνιστική διαδικασία και αγχωτική τόσο που αλλοτριώνει την ουσία της δημιουργίας σου. Υπάρχει πάντα ο αντίποδας, μουσικόφιλοι ακόμα, λάτρεις της δισκογραφίας , μουσικές στήλες που ξεθάβουν, ανακαλύπτουν ή στηρίζουν οτιδήποτε βλέπουν ότι παλεύει να εξελιχθεί, όπως εσείς για παράδειγμα. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για να εντοπίζει το κοινό πράγματα που ίσως τους αφορούν πιο προσωπικά και τα τραγούδια να βρίσκουν μια απεύθυνση. Αυτή η νοοτροπία μου φαίνεται πιο υγιής παρόλο που κυλά αργά.


Η μουσική σήμερα λειτουργεί με τέτοιον τρόπο ώστε να κερδίζουν μόνο οι δισκογραφικές και τα μεγάλα ονόματα του χώρου. Τα royalties που παίρνετε είναι από μηδενικά έως ελάχιστα, οι πλατφόρμες streaming κερδίζουν πολλά περισσότερα από αυτά που σας δίνουν και στο τέλος της ημέρας αυτός που είναι χαμένος είναι ο καλλιτέχνης ο ίδιος. Τι θα έπρεπε να αλλάξει κατά τη γνώμη σου; Υπάρχει δικαιότερος τρόπος να λειτουργήσει όλο αυτό;


Αν ο καλλιτέχνης ήξερε τον τρόπο μέσα σε ένα τέτοιο σύστημα να μην είναι ο χαμένος τότε θα ήταν επιχειρηματίας. Όπως συμβαίνει κιόλας σε κάποιες περιπτώσεις. Αυτό είναι το θέμα, ότι η δημιουργία σού αποσπά πολύ χρόνο για να σκεφτείς πώς θα διεκδικήσεις αυτό που σου αναλογεί. Ο Σεζάν δεν πούλησε ποτέ ούτε ένα έργο του. Δεν ξέρω τι άλλο να πω πάνω σε αυτό.


Υπάρχουν φορές που έχεις σκεφτεί να τα παρατήσεις όλα και να κάνεις κάτι πιο συμβατικό ή πιο «λογικό»;


Τα υπόλοιπα μου φαίνονται περισσότερο παράλογα. Όταν βλέπω έναν άνθρωπο με φωτεινό μυαλό, με εκπληκτικές ικανότητες λέω αυτός γιατί να δουλεύει γι’ αυτό το κάθαρμα ας πούμε; Να ασχοληθώ με την αγγειοπλαστική, ναι αυτό το βρίσκω λογικό, το σκέφτομαι μάλιστα αρκετό καιρό να αποτραβηχτώ λίγο από τη μουσική και να συγκεντρωθώ σε κάτι που να έχω επαφή με πρώτη ύλη . Στην σημερινή προσωποκεντρική τέχνη, δηλαδή στο ότι μέσα στην πληθώρα των πραγμάτων που κυκλοφορούν πρέπει διαρκώς να παρουσιάζεις ο ίδιος τον εαυτό σου απ την αρχή, ειδικά όταν προσπαθείς να μένεις έξω από ένα σύστημα απόλυτης εμπορευματοποίησης, η έκθεση σε αγριεύει, σου ανακόπτει τη ροή, βλέπεις τον εαυτό σου και αισθάνεσαι αποστροφή, λες τι νομίζεις ότι είσαι, ποιος σε ακούει ή γιατί πρέπει να ακούσουν τι έχει να πεις εσύ. Πρέπει να σπας το μυαλό σου να βλέπεις με καινούρια μάτια κι αυτό θέλει πολύ κατεργασία και ψυχικό σθένος αφενός και αφετέρου είναι και μια επιλογή που καθίσταται κάπως απαραίτητη για να υπάρχεις όταν κρατάς αποστάσεις από άλλους τρόπους "διαφήμισης".


Σε δέκα χρόνια από σήμερα, τι θα ήθελες να έχεις καταφέρει στο καλλιτεχνικό κομμάτι της ζωής σου;


Τα τελευταία δέκα χρόνια φτιάχνω μουσική μέσα από πολύ επώδυνες συνθήκες οπότε αν με ρώταγες τότε θα σου έλεγα ότι σήμερα τουλάχιστον μέσα μου είναι λίγο πιο φιλοσοφημένα τα πράγματα και δεν έχω τις καλλιτεχνικές αγωνίες που είχα τότε για το μέλλον. Οπότε το ίδιο θα σου πω και για δέκα χρόνια μετά, να έχω καταφέρει να βρω μια ισορροπία ώστε να μη βασίζομαι πουθενά αλλού για να δημιουργώ εκτός από τα εργαλεία της δουλειάς μου και τους ανθρώπους που με πλαισιώνουν με τόση αγάπη. Να μη χρειάζομαι εν πάσει περιπτώσει ψυχανάλυση για να αντέξω τον εαυτό μου.


Πως βιώνεις όλα αυτά που συμβαίνουν στην Ελλάδα και στον κόσμο τα τελευταία χρόνια; Και δεν εννοώ το οικονομικό αλλά κυρίως το προσφυγικό, την κοινωνική κρίση και την άνοδο της ακροδεξιάς.


Όλα αυτά είναι μεθοδευμένα. Θα ήθελα πάρα πολύ κάποιος να τραβήξει το καλώδιο και να μη μας πιπιλίζει τα αυτιά η προπαγάνδα της βλακείας. Ό,τι δημιούργησε η Δύση εις βάρος των άλλων λαών τώρα έρχεται κατά πάνω της. Αυτή η ιστορία της δήθεν ανωτερότητας των Ευρωπαίων, Αμερικανών και λοιπά πρέπει να τελειώνει. Δε μαθαίνουμε στο σχολείο καν ποιος βρίσκεται δίπλα μας γεωγραφικά, τα χαρακτηριστικά των άλλων ανθρώπων, τις κοινωνίες τους. Καλά, προφανώς ούτε αυτοί. Οπότε έχουμε όλοι μαζί πολύ δρόμο ακόμα. Στην Ελλάδα η άνοδος της ακροδεξιάς σηματοδοτεί την απόλυτη ασυνειδησία, την αποχαύνωση του μικρόκοσμου του καθενός, έχει επέλθει το κοινωνικό χάος, ο κανιβαλισμός. Ωστόσο όλα αυτά τα φαινόμενα εθνικού παροξυσμού, ακατάπαυστης κενολογίας και επιδιώξεων δυστοπικού περιεχομένου τα ζει η ανθρωπότητα από την αρχή της. Η διαφορά τώρα είναι απλώς ότι δεν ξέρεις πού και πότε θα ανατιναχτείς για να γίνεις λεία στα συμφέροντα των πραγματικά άρρωστων εγκεφάλων. Αυτοί είναι οι προκλητικοί σαδιστές και όχι το αμφισβητήσιμης ποιότητας έργο ενός αρτίστα.


Αν έγραφες σε έναν τοίχο έναν στίχο σου ώστε να τον βλέπουν όλοι, ποιος θα ήταν αυτός;


Δε νομίζω ότι θα το έκανα αυτό η ίδια, ειδικά τώρα. Βέβαια μικρότερη είχα αυτή την ανάγκη εξωστρέφειας οπότε ίσως κάτι απ τα πρώτα κομμάτια των Sequence Theory Project, κάποτε έγραψα στο τραγούδι 'Dream On A Bike' που ήταν για έναν φίλο στη φυλακή: "When you fight for freedom then it's freedom you deserve''.

Όταν η alternative δεν είναι η εναλλακτική σου​

  • Facebook
  • Instagram
  • Spotify
  • YouTube
  • Twitter

©2020 by Breakroom