• Νίκος Πάττας

Συζητώντας για Kaiju

Τα γιγάντια τέρατα που κατέκτησαν τις καρδιές μας

Μια θάλασσα που κοχλάζει, ένα ηφαίστειο που φτύνει λάβα, μια σκιά που βυθίζει των πολιτισμό στο σκοτάδι της αβεβαιότητας και του χάους. Κατι αναδύεται μέσα από τους χειρότερους εφιάλτες της ανθρωπότητας για να υπενθυμίσει τα πιο φρικτά της λάθη αλλά και την ευθραυστότητα της φύσης της.


Γράφει ο Νίκος Πάττας


Εντάξει, ίσως αρκετά μακάβρια εισαγωγή για ένα από τα πιο ανάλαφρα είδη ταινιών και σειρών που, όπως φαίνεται τα τελευταία χρόνια, πέρνει και πάλι τα πάνω του στο αμερικάνικο αλλά και παγκόμσιο Box Office. Και όχι άδικα, καθώς δύσκολα μπορεί κανείς να σκεφτεί κάποιο genre, καταλληλότερο για τον τίτλο του βασιλειά των popcorn movies, από το υπερθέαμα ενός, δύο ή περισσοτέρων τεράτων να σαρώνουν στο πέρασμα τους τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα, την ώρα που οι ανθρωπότητα (στο μέγεθος αλλά και την σατανική επιμονή παρανυχίδας) παλεύει να τα κατατροπώσει. Χωρίς πραγματικά διακυβεύματα, απουσία συμπαθητικών χαρακτήρων και σε έλλειψη σεναρίου ή έστω, λογικής στη σειρά των γεγονότων, οι ταινίες με Kaiju επαναφέρουν αναμνήσεις αθώων πλαστικών παιχνιδιών που βάδιζαν χοροπηδόντας, υπό τον ήχο φαντασμαγορικών εκρήξεων και βρυχηθμών, προερχόμενα από κάποιο παιδικό στοματάκι.


Αναμένοντας, ομολογώ όχι με ιδιαίτερη αγωνία, το Godzilla vs Kong, το οποίο θα προβληθεί, καλώς εχόντων των πραγμάτων, στις 31 Μαρτίου του 2021, δια χειρός Adam Wingard και έντονα απογοητευμένος από το λεγόμενο MonsterVerse της Legendary Entertainment, αποφάσισα να αναφερθώ σε μερικά διαμαντάκια του είδους που, όπως προείπα, συνήθως ορέγεται να παράγει φτηνό εντυπωσιασμό.


Shin Godzilla

Σαν απάντηση στην αμερικάνικη εκδοχή του Gozilla (2014) που αποτέλεσε το εναρκτήριο λάκτισμα το MonsterVerse, ο Hideaki Anno, δημιουργός του θρυλικού Neo Genesis Evangelion, επανέφερε τον βασιλιά των Kaiju στα πάτρια εδάφη του δημιουργόντας το Shin Godzilla (2016).

Μια ταινία ντυμένη στο χιούμορ και τον παραλλογισμό, αποτελεί ένα σχόλιο για την ανικανότητα κυβερνήσεων και δημόσιων φορέων να αντιδράσουν εγκέρως μπροστά στην σαρωτική δύναμη της φύσης.

Εδώ το, γνωστό σε όλους μας τέρας είναι μια αλληγορία για τους ισχυρούς σεισμούς που πλήττουν την Ιαπωνία (ειδικότερα για τα συμβάντα του 2011) αλλά και οποιαδήποτε άλλη φυσική καταστροφή έχει την δύναμη να θέσει υπό αμφισβήτηση την ισχύ του ανθρώπου. Φυσικά δεν λείπει η σύνδεση με την ραδιενέργεια σαν φόρος τιμής στην θρυλική, πλέον, ταινία του 1954 που τα ξεκίνησε όλα.

Παρακολουθούμε τον Godzilla να κόβει ανενόχλητος την μια βόλτα μετά την άλλη σκορπώντας τον τρόμο και βυθίζοντας την Ιαπωνία στο χάος, ώσπου η Αμερική επεμβαίνει να σώσει για άλλη μια φορά την κατάσταση. Αλλά εντάξει, φτάνουν τα spoils.

Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Το Shin Godzilla είναι ένα διαμάντι του σύγχρονου ιαπωνικού κινηματογράφου που προτείνω ανεπιφύλακτα σε κάθε λάτρη ή μη του είδους.


Neo Genesis Evangelion

Μιας που τα λέγαμε για τον Hideaki Anno δεν θα τολμούσα ποτέ να γράψω για τα Kaiju χωρίς να μιλήσω για αυτή την αριστουργηματική σειρά, σταθμό στο είδος.

Tο Neo Genesis Evangelion προβλήθηκε για πρώτη φορά στον τηλεοπτικό σταθμό Tokyo TV από τις 4 Οκτωβρίου του 1995 έως τις 27 Μαρτίου του 1996 και μέχρι σήμερα θεωρείται ως μια από τις σημαντικότερες σειρές στην ιστορία των anime.

H ιστορία λαμβάνει χώρα στο έτος 2015 μ.Χ., δεκαπέντε χρόνια με την Δεύτερη Πρόσκρουση, η οποία αφάνισε τον μισό πληθυσμό της γης. Σαν να μην έφταναν αυτά, ξεκινάνε να πέφτουν στην Γη αλλόκοτα πλάσματα που καλούνται Άγγελοι και φαίνεται πως στοχεύουν στον ολικό αφανισμό της ανθρωπότητας. Χωρίς να μπορούν να κατανοήσουν τις προθέσεις, την προέλευση ή την φυσιολογία τους και (φυσικά) χωρίς τα συμβατικά όπλα να μπορούν να τους βλάψουν, η ανθρωπότητα δημιουργεί τα Ευαγγέλια (EVAS). Ανθρωπόμορφα ρομπότ τεραστίων διαστάσεων, τα οποία χειρίζονται οι πρωταγωνιστές της ιστορίας μας.

Ωραία μέχρι εδώ, σίγουρα δεν ακούγεται ιδιαίτερα βαθή, όμως τα φαινόμενα απατούν.

Το Neo Genesis Evangelion πρόκειται για μια σπουδή πάνω στην μοναξιά, μια βουτιά στα βάθη της ανθρώπινη συνείδησης από την οποία ανεγείρονται πρωτόγονοι φόβοι, ένοχα μυστικά και κρυφές επιθυμίες που πλέκουν ένα οικοδόμημα το οποίο φτάνει πολύ ψηλότερα από το ρηχό επίπεδο της μάχης, σώμα με σώμα, εξωγήινων τεράτων και ανθρωπόμορφων ρομποτ.

Γεμάτη με συμβολισμούς και αναφορές στον μυστικισμό και Καμπάλα, η σειρά πρόκειται για ένα πανέμορφο ταξίδι στον ενδότερο κόσμο τραυματισμένων ψυχών, γεμάτο χρώμα, μουσική και κάνα δυο τέρατα.


Cloverfield

Θεωρώ πως ήρθε η στιγμή να αναφερθώ και σε ένα αμερικάνικο κόσμημα στην ατελείωτη λίστα των ταινιών με γιγάντια τέρατα.

Το Cloverfield (2008), με σκηνοθέτη τον Matt Reeves ξεκίνησε ένα ολοκαίνουργιο franchise ταινιών με εξωγήινους, για το οποίο, δεν θα μπορούσε να με ενδιαφέρει λιγότερο το να μιλήσω. Όμως η αρχική ταινία με το ακέφαλο άγαλμα της ελευθερίας στο εξώφυλλο έμελλε να αποτελέσει μια από τις αγαπημένες μου ταινίες του είδους.

Συνδιάζοντας στοιχεία found footage, πολεμικής ταινίας και με γερές δόσεις horror, η ταινία καταφέρνει με πολύ φρέσκο τρόπο να αφηγηθεί την ιστορία της, όπου μια παρέα φίλων που σε μια προσπάθεια να σώσουν μια κοπέλα που έχει παγιδευτεί στο σπίτι της, τρέχουν αντίθετα στο πλήθος του κόσμου ο οποίος προσπαθεί να ξεφύγει από το τερατόμορφο ον που εισέβαλε στην Νέα Υόρκη.

Δεν πρόκειται για κάποιο πολιτικό σχόλιο, ούτε για σπουδή στον ανθρώπινο ψυχισμό. Το Cloverfield είναι μια εξαιρετικά ωμή ταινία που σε τραβάβει βίαια στον κόσμο της, σε κάνει να νιώσεις μέλος της παρέας των πρωταγωνιστών και σε χτυπάει με γερές δώσεις αβίαστου συναισθήματος, τις στιγμές που είσαι ευάλωτος. Δεν ξέρω αν πρόκειται για ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα Kaiju movie, όμως σίγουρα είναι μια ταινία που έχει καταφέρει να με κάνει, όσο λίγες, να αισθανθώ τον υπαρξιακό τρόμο των ηρώων και να νοιαστώ για τον μάταιο αγώνα τους.


Attack on Titan

Σε μια εξαιρετική αποδόμηση του είδους ο δημιουργός manga Hajime Isayama έπλασε τον κόσμο του Attack on Titan, ο οποίος μεταφέρθηκε στην τηλεόραση σαν anime από τον Σεπτέμβριο του 2013 και συνεχίζει να προβάλλεται.

Στην σειρά, η ανθρωπότητα παραμένει κλεισμένη μέσα σε πόλεις περιτρυγιρισμένες από ψηλά τείχη σε μια προσπάθεια να διαφυλαχθεί από τους αιμοβόρους Τιτάνες που λυμαίνονται τον έξω κόσμο.

Ποτέ άλλοτε τα Kaiju δεν έμοιαζαν τόσο ανθρώπινα και συγχρόνως τόσο φρικιαστικά. Με παγωμένα χαμόγελα, ανέκφραστα μάτια και ακατανόητες προθέσεις πέρα από την αστείρευτη όρεξη για ανθρώπινη σάρκα, τα γιγάντια πλάσματα αποτελούν έναν άλυτο γρίφο για τους χαρακτήρες της σειράς.

Κεντρική θεματική αποτελεί η προσπάθεια του ανθρώπου να παραμείνει ψύχραιμος και λογικός κάτω από το βάρος του τρόμου που παραλύει το σώμα. Όταν ένα ζωώδες ένστικτο επιβίωσης, προ πολλού λησμονημένο αρχίσει να ουρλιάζει και είναι η ώρα για δράση, ποιος θα καταφέρει να σταθεί αντάξιος των περιστάσεων;

Θεωρώ πως υπάρχουν ελάχιστα έργα που έχουν καταφέρει με τέτοια μαεστρία να αποδομήσουν ένα είδος, κρατόντας την ψυχή του και δημιουργώντας κάτι καίνουργιο και πρωτότυπο.


Οι ταινίες με Kaiju έχουν μιλήσει για φυσικές καταστροφές, πυρηνικές δοκιμες, πολέμους και αφανισμούς. Όμως η κεντρική θεματική τους παραμένει η ανθρώπινη φύση απέναντι σε μια δύναμη τόσες φορές ισχυρότερη που μοιάζει σχεδόν θεϊκή. Πάντα όμως τα Kaiju θα ηττώνται όταν η ανθρωπότητα μαθαίνει να συνεργάζεται για την επίτευξη ενός κοινού σκοπού. Όταν τα συμφέροντα και οι διαμάχες παραμερίζονται και η ασημαντότητα της μονάδας μέσα στο σύμπαν γίνεται αισθητή, τότε ο άνθρωπος ίσως να μπορεί να νικήσει και θεούς.