Μισό αιώνα μετά, το Abbey Road των Beatles παραμένει σπουδαίο


Ας κρατήσουμε τις παρακάτω ημερομηνίες. Είναι κάποιες μέρες που εκείνη την στιγμή έμοιαζαν απλές. Με το πέρασμα των ετών όμως, έγιναν σημαντικές ημερομηνίες στην ιστορία της rock (και όχι μόνο) μουσικής.


Γράφει ο Μάρκος Σκυριανός


Η πρώτη ημερομηνία είναι η Παρασκευή 8 Αυγούστου 1969. Εκείνη την ημέρα οι Paul McCartney, John Lennon, George Harrison και Ringo Starr μαζί με τον φωτογράφο Iain Macmillan έβγαλαν οχτώ φωτογραφίες με τους τέσσερις Beatles να διασχίζουν μία διάβαση για πεζούς στην οδό Abbey Road. Η μία από τις οχτώ αυτές φωτογραφίες αποτέλεσε το εξώφυλλο του δίσκου Abbey Road. Του 11ου και τελευταίου/προτελευταίου δίσκου της πορείας τους*.


Η δεύτερη ημερομηνία είναι η Τετάρτη 20 Αυγούστου 1969. Είναι η τελευταία φορά που οι τέσσερις Beatles βρέθηκαν ταυτόχρονα στο ίδιο studio. Στα Abbey Road Studios της EMI. Ο Lennon έχει ήδη ανακοινώσει στους υπόλοιπους τρεις ότι αποχωρεί από τους Beatles για να ιδρύσει τους Plastic Ono Band.


Η τρίτη ημερομηνία είναι η Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 1969. Είναι η ημέρα που κυκλοφορεί ο δίσκος Abbey Road. Ένας από τους καλύτερους δίσκους στην ιστορία της rock μουσικής, της pop μουσικής, του progressive rock (που σχεδόν δεν υπήρχε ακόμα), και ένας από τους καλύτερους στην δισκογραφία των Beatles.


Διάφοροι κριτικοί, μουσικοί, παραγωγοί και καλλιτέχνες τοποθετούν αυτόν τον δίσκο με μεγάλη ευκολία μέσα στις υποκειμενικές τους πρώτες δεκάδες των καλύτερων δίσκων που έχουν ακούσει ποτέ τους. Όταν υπάρχει τέτοια καθολική αποδοχή, είθισται το πραγματικό αποτέλεσμα, ο δίσκος καθεαυτός, να στέκεται στο ύψος των περιστάσεων. Αλλά, το θέμα είναι πως έφτασε να γραφτεί αυτός ο δίσκος και τι διαφορετικό είχε από τους προηγούμενους των Beatles;

Οι Beatles προέρχονταν από τις ηχογραφήσεις για τον δίσκο The Beatles (aka The White Album), και του ανολοκλήρωτου project Get Back (το οποίο εξελίχθηκε στον δίσκο/συλλογή Let It Be). Οι πρώτες κράτησαν από τις 30 Μαΐου έως τις 14 Οκτωβρίου 1968. Κατά την διάρκεια αυτών των ηχογραφήσεων οι σχέσεις των 4 έφτασαν στα άκρα. Τα ίδια και χειρότερα έγιναν τον Ιανουάριο του 1969 που ξεκίνησαν οι ηχογραφήσεις για τον Get Back/Let It Be δίσκο, οι οποίες και διακόπηκαν. Κάπου εκεί ο McCartney συζητάει με τον παραγωγό George Martin να κάνουν έναν δίσκο «όπως παλιά». Ο Martin ζητάει να υπάρχει πειθαρχία και να αναλάβει εκείνος την παραγωγή, οι υπόλοιποι τέσσερις συμφωνούν και ξεκινάνε οι ηχογραφήσεις. Κατά κάποιον τρόπο.


Ο McCartney ήθελε να κάνουν έναν ακόμα concept δίσκο, όπως το Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band. Ο Lennon ήθελε και κάτι διαφορετικό κάθε 2-3 μέρες. Ο Harrison μέσα σε αυτό το κλίμα έγραψε τα δύο ωραιότερα τραγούδια της ζωής του, και ο Starr προσπαθούσε να ισορροπήσει μεταξύ όλων. Ένας από τους καλύτερους δίσκους στην ιστορία της μουσικής δημιουργήθηκε ενώ οι σχέσεις και τα «θέλω» δύο τεράστιων προσωπικοτήτων έρχονταν καθημερινά σε σύγκρουση. Ουσιαστικά, αυτός ο δίσκος είναι αποτέλεσμα αγνού και ατομικού ταλέντου. Για αυτό και οι συνθέσεις είναι τόσο διαφορετικές μεταξύ τους.


Είναι η πρώτη φορά που οι Beatles παρουσιάζουν δύο τόσο «σκληρά» τραγούδια σε δίσκο τους. Τόσο το 'Come Together', όσο και το 'I Want You (She’s So Heavy)' είναι ηχητικά τα δύο πιο σκληρά τραγούδια που κυκλοφόρησαν ποτέ τους. Βαριές κιθάρες, πολύ έντονο στην τελική μίξη μπάσο, ελάχιστες τυπικές Beatles πολυφωνίες. Ουσιαστικά, μόνο το 'Helter Skelter' είναι αντίστοιχα σκληρό στον ήχο του. Και τα δύο αποτελούν συνθέσεις του John Lennon.


Στον ίδιο δίσκο υπάρχουν τα 'Here Comes The Sun' και 'Something' του George Harrison. Η απόλυτη αντιδιαστολή απέναντι στα δύο προηγούμενα. Δύο ήρεμες και μελωδικές συνθέσεις. Το μεν πρώτο έχει σχολιαστεί πολλές φορές ως το τραγούδι που «ακούς και δεν γίνεται να μην το σιγοτραγουδήσεις». Το δε δεύτερο, ο Frank Sinatra που το τραγουδούσε πολύ συχνά στις ζωντανές εμφανίσεις του (!), το είχε χαρακτηρίσει ως το «το ωραιότερο ερωτικό τραγούδι που είχε γραφτεί ποτέ».

Μαζί με αυτά τα τέσσερα πιο γνωστά τραγούδια του δίσκου έχουμε ένα τραγούδι του Ringo Starr για τους κήπους που φτιάχνουν τα χταπόδια στο βυθό της θάλασσας ('Octopus’s Garden'), ένα doo-wop τραγούδι του McCartney ('Oh! Darling'), και ένα 16λεπτο medley στην δεύτερη πλευρά του δίσκου που αποτελείται από οχτώ τραγούδια διάρκειας από 1 έως 2.5 λεπτά συν το εναρκτήριο τετράλεπτο του medley, το 'You Never Give Me Your Money'.


Είναι προφανές ότι πρόκειται για έναν από τους πιο πολυσυλλεκτικούς δίσκους που είχαν κυκλοφορήσει ποτέ οι Beatles. Γιατί το κάθε ένα από τα μέλη του συγκροτήματος, έφερε και κάτι «δικό του» που ήταν αντιπροσωπευτικό του χαρακτήρα του και της προσωπικότητάς του. Όμως, δεν λειτούργησαν ως «συγκρότημα». Δεν λειτούργησαν ως ομάδα, όπως στους προηγούμενους δίσκους, και έτσι δεν άλλαξαν τα τραγούδια για να τα φέρουν στα μέτρα του ήχου των Beatles. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το τέλος του 'I Want You (She’s So Heavy)' στο κλείσιμο της πρώτης πλευράς του δίσκου. Το τραγούδι ακολουθεί μία συγκεκριμένο δομή με εναλλασσόμενα μέρη για περίπου 4:30 λεπτά. Για τα επόμενα τρία λεπτά του τραγουδιού επαναλαμβάνεται ένα μέρος του τραγουδιού ξανά και ξανά, σαν mantra. Μέχρι που στο 7:44 ο Lennon είπε στον μηχανικό ήχου Geoff Emerick «κόφτο εκεί». Χωρίς να έχει ηχογραφηθεί κάποιο φινάλε. Χωρίς ο Lennon να έχει υπολογίσει καν τα μέτρα. Το τραγούδι κόβεται απότομα και ξαφνικά στη μέση του μέτρου. Χωρίς νόημα. Χωρίς εξήγηση. Κόπηκε εκεί, γιατί εκεί ήθελε ο Lennon.


Γιατί λοιπόν ο δίσκος αυτός είναι ένα από τα σπουδαιότερα albums όλων των εποχών; Δύο λόγοι.

Ο πρώτος είναι ότι αυτός ο δίσκος ολοκληρώνει τον διαχωρισμό των ειδών. Όταν ξεκίνησαν την πορεία τους οι Beatles, δεν υπήρχε ο σημερινός διαχωρισμός μεταξύ rock και pop μουσικής. Τα πάντα λέγονταν “pop” από το popular. Ήταν δημοφιλής, λαϊκή μουσική. Οι όποιοι διαχωρισμοί υπήρχαν είχαν είτε χορευτικά κριτήρια (βλ. rock n’ roll, skiffle, doo-wop κλπ), είτε τελείως διαφορετική πηγή προέλευσης (βλ. jazz και blues). Η εξέλιξη της δισκογραφίας των Beatles έφερε στο προσκήνιο κάποια «είδη» όπως το psychedelic rock, το progressive rock, τον διαχωρισμό της χορευτικής από τη μη-χορευτική μουσική. Ο δίσκος Abbey Road ολοκλήρωσε αυτό τον διαχωρισμό σε πολύ μεγάλο ποσοστό. Ότι δεν κατάφερε αυτός ο δίσκος, το κατάφεραν μόνο κυκλοφορίες προηγούμενων και επόμενων ετών σε είδη όπως R&B και Soul.


Ο δεύτερος λόγος είναι ότι με το δίσκο αυτό ξεκινάει σε ένα πρώτο επίπεδο η «ερωτική σχέση» των ακροατών της rock μουσικής με έννοιες όπως παραγωγή, μίξη, mastering κλπ. Με τεχνικές ορολογίες του studio. Για το μεγαλύτερο κομμάτι της ιστορίας της μουσικής βιομηχανίας μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’60, ο ακροατής δεν απασχολούσε το μυαλό του με το ερώτημα «πως το έκανε αυτό». Οι Beatles (και οι Pink Floyd) ήταν από τα πρώτα συγκροτήματα που χρησιμοποίησαν τις πολλαπλές εγγραφές (overdubs) και την επεξεργασία του ήχου κάποιων οργάνων με βάση τη φαντασία. Στον Abbey Road οι κιθάρες, τα μπάσα, τα drums και όλα τα όργανα που υπάρχουν μέσα στο δίσκο, ακούγονται τόσο διαφορετικά από τραγούδι σε τραγούδι που οι ακροατές άρχισαν να «ψάχνονται». Άρχισαν να έχουν απορίες, με βασική την «πως το έκανε αυτό».


Ο δεύτερος λόγος παραλίγο να «θάψει» τον δίσκο. Γιατί οι σημαίνοντες κριτικοί της εποχής, δεν το συνειδητοποίησαν. Υπάρχουν πολλές κριτικές των πρώτων ημερών από την κυκλοφορία του δίσκου που τον χαρακτηρίζουν ως μη αυθεντικό, ως την «προσπάθεια ανθρώπων να βγάλουν σε studio τον ήχο μίας ζωντανής εμφάνισης», και ως μία «ανούσια παραγωγή αναλώσιμων sound effects». Ο χρόνος ήταν αυτός που τους διέψευσε πανηγυρικά. Γιατί, ο Abbey Road είναι ένας από τους ελάχιστους δίσκους στην ιστορία της μουσικής, ανεξαρτήτως είδους, που δεν σταμάτησε να τυπώνεται ξανά και ξανά όλα αυτά χρόνια.


*Ο δίσκος Abbey Road κυκλοφόρησε το 1969. Είναι η προτελευταία κυκλοφορία των Beatles, μιας και ακολούθησε την επόμενη χρονιά το Let It Be (1970). Αλλά, οι ηχογραφήσεις του Let It Be είχαν προηγηθεί των ηχογραφήσεων του Abbey Road.