Από το Karate Kid στον Karate μεσήλικα


Καλό είναι να μην ξεκινήσω σήμερα λέγοντας με κάποιον μάλλον νοσταλγικό και διδακτικό τόνο πως «η πρωτοτυπία πέθανε» και «δεν υπάρχουν νέες ιδέες πια στο χώρο του θεάματος». Η πραγματικότητα που βλέπουμε να διαμορφώνεται στη σφαίρα της pop culture είναι πολύ περίπλοκη για να τη συνοψίσει κανείς σε τόσο απλουστευτικές διατυπώσεις. Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας, το πρώτο που πρέπει να παραδεχτούμε είναι πως αρκετές φορές η επιστροφή κάποιων γνώριμων χαρακτήρων και ιστοριών δεν μας χάλασε. Κάποιες άλλες δε, είχε να πει και κάτι πολύ αξιόλογο. Όσο υπέρ των πρωτότυπων ιδεών και της ανάδειξης νέων ταλαντούχων ανθρώπων κι αν είναι κανείς, τα δίκαια να αναγνωρίζονται.


Γράφει ο Άλκης Νικομάνης


Θυμάμαι, πριν μερικά χρόνια, σύσσωμο το ελληνικό κοινό να αντιδρά στο πρώτο τρέιλερ, της σειράς Cobra Kai. Φυσικά η αγνή μιζέρια ξεχείλιζε από το μέσο σχολιαστή. «Ούτε μια φρέσκια ιδέα τη σήμερον ημέρα.», «Πατάτα θα είναι, φαίνεται ήδη από το τρέιλερ, που τους θυμήθηκαν και τους ξέθαψαν κι αυτούς τώρα» και άλλα παρόμοια. Τι να μας πει άλλωστε το Karate Kid τη σήμερον ημέρα, σωστά;

Κλισέ λυκειοκωμωδία με χιλιοειπωμένη πλοκή που στα ‘80s έκανε τους ιδιοκτήτες dojo κροίσους από χιλιάδες πιτσιρίκια που ονειρεύονταν να δείρουν το νταή και να κερδίσουν το κορίτσι. Ακολούθησαν δύο sequel στα όρια του αποδεκτού και δύο reboot που ούτε οι συντελεστές τους δε θέλουν να θυμούνται. Αυτό δε σκέφτεσαι;

Η Hilary Swank έχει κερδίσει δύο Όσκαρ, φήμες που θέλουν το ένα εξ αυτών να το κέρδισε λέγοντας "ναι, μου άρεσε το Next Karate Kid" ελέγχονται ως κακεντρεχείς


Ως νέος αυτής κυρίως της χιλιετίας, ο νοσταλγικός δεσμός που με δένει με τον κόσμο του Karate Kid δεν είναι κάτι ιδιαίτερο. Οικογενειακές ταινίες για κυριακάτικα απομεσήμερα κάπου στο μεταίχμιο μεταξύ παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Wax on / wax off, κύριος Miyagi, Daniel LaRusso και άλλες δόξες των ‘80s , εκ πρώτης όψεως δεν έχουν πολλά να πουν σε μια γενιά που βομβαρδίζεται από διαστρικές περιπέτειες και φανταστικούς κόσμους. Τα φαινόμενα όμως απατούν και το κατάλαβα ήδη από την πρώτη μου επαφή με τη σειρά, το μακρινό 2018: Όπως μια κλασική και αγαπημένη συνταγή, όταν εκτελείται από έναν νέο σεφ με μια δική του προσωπική και πρωτότυπη πινελιά, καταλήγει εντελώς διαφορετική από το αρχικό πιάτο, έτσι συνεχίζει την πορεία του το Cobra Kai δυόμισι χρόνια μετά με μεγαλύτερη αναγνώριση λόγω της εξαγοράς του από το Netflix. Απαισιόδοξες φωνές ακούστηκαν και μετά την εν λόγω εξαγορά αλλά ευτυχώς, αν έχει μείνει κάτι στο οποίο η συνδρομητική υπηρεσία στέκεται αξιοπρεπέστατα παραδίδοντας σταθερά αξιόλογα δείγματα, αυτό είναι οι νεανικές σειρές (βλέπε Stranger Things, Dark, The End Of The F***ing World)


Μέθοδοι προσέγγισης μιας παλιάς ιδέας


Φυσικά για να επιβιώσουν αυτές οι αναγεννημένες/ ξαναζεσταμένες (ανάλογα την οπτική του καθενός) ιδέες, αναπόφευκτο είναι πως πρέπει να προσαρμοστούν και στο σήμερα, να απευθυνθούν τόσο στο παλιό τους κοινό όσο και στο νέο. Σε αυτούς που το αγάπησαν ειλικρινά, μα και σε αυτούς που το βρήκαν ως ένοχη απόλαυση βαδίζοντας στα χνάρια της νοσταλγίας των προηγούμενων.


Η απενοχοποιημένη παρωδία όσων κάποτε υπήρξαν στο επίκεντρο της pop culture, είναι ένας ιδιαίτερα δημοφιλής τρόπος προσέγγισης των τελευταίων ετών. Ο Dan Harmon αφιερώνει ολόκληρα επεισόδια των κλασικών του σειρών, Rick And Morty και Community στο να παρωδεί τα αγαπημένα του είδη ταινιών. Ο Dwayne Johnson σχεδόν κάθε χρόνο πρωταγωνιστεί σε μια φαιδρή επαναπροσέγγιση δημοφιλών concept από τα 80s και τα 90s (Baywatch, Jumanji), διχάζοντας το κοινό ανάμεσα σε όσους τον βλέπουν ως βέβηλο και όσους τον βλέπουν ως κάφρο με μεράκι (και μάλλον διασκεδάζει περισσότερο από οποιονδήποτε τη δουλειά του ηθοποιού, ας μην έχει κάνει κάτι ιδιαίτερο από πλευράς ποιότητας). Άλλα franchise υπό το άγρυπνο βλέμμα των κολοσσών τους αναζητούν την επόμενη γενιά πρωταγωνιστών, όπως είδαμε στο Star Wars, το Rocky, το Jurassic World. Την πειστικότερη απάντηση μέχρι τώρα έδωσαν τα Watchmen και Blade Runner 2049 πιάνοντας το νήμα της ιστορίας από ένα αρκετά απώτερο μέλλον. Κάπου ανάμεσα στα παραπάνω, χωρίς να επιλέγει οριστικά μεριά, ισορροπεί με ευλυγισία που θα ζήλευε και ο Ζαν Κλωντ Βαν Νταμ το Cobra Kai.


Σύνοψη χωρίς spoilers


Με πρωταγωνιστή τον άλλοτε ξανθό νταή Johnny Lawrence (William Zabka), το Cobra Kai παίρνει το απλούστερο concept που αξιοποίησε άλλωστε και ο προκάτοχος του, μια μάχη Δαυίδ εναντίον Γολιάθ και την εμπλουτίζει με αθεράπευτη νοσταλγία και επίκαιρα μηνύματα. Ο άλλοτε επιτυχημένος γόης με το πέρας 30 και πλέον ετών έχει καταλήξει παρηκμασμένος μεσήλικας, ενώ ο Daniel LaRusso (Ralph Macchio) έχει εξαργυρώσει τις ευκαιρίες της ζωής του στο δρόμο του αμερικανικού ονείρου όντας πλέον ζάπλουτος και επιτυχημένος.


Ο πρώην ανταγωνιστής, που πια αφού εκθέσει την οπτική του επί της κλασικής ιστορίας, κερδίζει επάξια μια θέση στον anti-hero κύκλο, βρίσκει στο καράτε και στο παλιό του Dojo κάτι καινούριο, να τον βγάλει από τον φαύλο κύκλο της πλήρους απογοητεύσεων ζωής του και να τον φέρει σε νέες προκλήσεις. Στόχος του είναι να διδάξει σε μια ολόκληρη νέα γενιά ότι η ζωή δεν θα είναι εύκολη ή δίκαιη, εκείνες δε τις στιγμές θα χρειαστεί ένας σκληρός άνθρωπος για να σταθεί στα πόδια του και να δώσει τη μάχη μέχρι τέλους. Χωρίς οίκτο. Αλλά ο επιφανής πια Daniel-san, αισθάνεται το βάρος της κληρονομιάς του παλιού του δασκάλου και δεν θέλει ούτε να σκέφτεται ότι το dojo που έκανε το σχολείο εφιάλτη για τον ίδιο θα επιστρέψει και μάλιστα θα μεταδώσει τα ίδια μηνύματα στα νέα παιδιά. Στην πορεία οι δύο χαρακτήρες θα συγκρουστούν, θα ανακαλύψουν τις ομοιότητές τους και θα αναγνωρίσουν μια νέα οπτική που ούτε οι ίδιοι, ούτε οι θεατές του 1984 μπορούσαν να φανταστούν.

Το δυνατό χαρτί της σειράς είναι πριν από όλα το σενάριο. Βγαλμένο εν μέρει από το δημοφιλές running gag του How I Met Your Mother όπου ο Barney Stinson υποστηρίζει τους «κακούς» σε κάθε αγαπημένη ταινία της παρέας, μεταξύ των οποίων και τον Johnny, τροφοδοτεί διαρκώς τη σειρά με νέες προκλήσεις, άλλοτε για το σώμα και άλλοτε για το μυαλό, ανάγοντας στην τελική το καράτε σε υπόθεση χαρακτήρα. Οι πάλαι ποτέ μονοδιάστατοι ρόλοι καλού και κακού γκριζάρουν με το πέρασμα των χρόνων και οι δύο αγαπημένοι χαρακτήρες λαμβάνουν περισσότερο από ποτέ ανθρώπινα χαρακτηριστικά: έχουν ελαττώματα, κατώτερα θυμικά, υπόκεινται σε έλεγχο από τα πρότυπά τους και επηρεάζονται στις πράξεις τους από την ιστορία που κρύβουν μέσα τους. Τις κατάλληλες χορδές πιέζει πολλές φορές και η σκηνοθεσία, που αξιοποιεί πλάνα από τις παλιές ταινίες για να τις εντάξει στην παρούσα διήγηση ή εναλλάσσεται μεταξύ των αντικρουόμενων dojo για να αναδείξει τις διαφορές στη νοοτροπία των sensei τους.


Τη σκηνή διεκδικεί χαρισματικά και η νέα γενιά, δηλαδή οι μαθητές των sensei σε αυτή την άτυπη κόντρα μεθόδων διδασκαλίας. Ένα σχολείο που κινείται στο σήμερα των social media, των κλικών και των ανεπαρκών καθηγητών, μια γενιά που το αίμα της βράζει. Ένα σχολείο στο οποίο η εφηβεία δεν ωραιοποιείται. Εξακολουθεί να τρέχει με ξέφρενους ρυθμούς περικλείοντας προβλήματα όπως το bullying, ο ρατσισμός, οι προβληματικές συμπεριφορές που ανταμείβονται με κοινωνική αποδοχή, αλλά και όμορφα απρόοπτα όπως η εφηβική επανάσταση και τα πρώτα ρομαντικά σκιρτήματα. Ένα σχολείο ζωντανό με μια πληθώρα χαρακτήρων που αναδεικνύονται μέσα από την προσωπική τους ιστορία σε μια νέα γενιά Karate Kids.

Τι κρατάμε από τη νέα σεζόν;


1. Βρήκε τους «κακούς» του


Το Cobra Kai προσπάθησε για καιρό να κρατήσει θολά τα όρια μεταξύ καλού και κακού, yin και yang, άδικου και αδικηθέντος. Για αυτό το λόγο ήταν στην ευχέρεια του κάθε θεατή ξεχωριστά να επιλέξει μεριά μεταξύ του ομώνυμου dojo και του Miyagi-Do. Αλλά με την τρίτη του σεζόν τα όρια άρχισαν να γίνονται πιο διακριτά καθώς η διδασκαλία του John Creese αναδεικνύεται ως υπαίτια για την τοξική νοοτροπία των μαθητών του. Με την επιστροφή του Terry Silver, φίλου του Creese από την τρίτη ταινία να κλειδώνει στο φινάλε και τη στρατολόγηση, νωρίτερα, των πιο ασύστολων νταήδων του σχολείου, οι καλύτεροι μαθητές των Johnny και Daniel προετοιμάζονται για μια τελική – κατά τα φαινόμενα - αναμέτρηση.



2. Τα Karate Kid part II, part III δεν είναι πλέον κάτι ντροπιαστικό που οι συντελεστές προσπαθούν να κρύψουν κάτω από το χαλί


Οι πρώτες σεζόν έδειχναν να αγνοούν την ύπαρξη των (κατώτερων κατά κοινή ομολογία) συνεχειών της ιστορίας, αλλά με τα πιο πρόσφατα επεισόδια του, το Cobra Kai ωριμάζει και αγκαλιάζει όλη την κληρονομιά που κουβαλά. Ναι, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, οι επόμενες δεν ήταν καλές ταινίες. Αυτό δε σημαίνει πως δεν υπάρχουν στοιχεία που να μπορούν να εξαχθούν και να επανεξεταστούν κατά τον ίδιο τρόπο με το πρώτο. Σε μία από τις πιο αξιόλογες ιδέες της νέας σεζόν ο Daniel επέστρεψε στην Οκινάουα, το άλλοτε γραφικό χωριό της Ιαπωνίας που στο πέρασμα του χρόνου έχει διαβρωθεί από το σύγχρονο τρόπο ζωής. Εκεί ξαναβρήκε τους παλιούς του γνώριμους Kumiko και Chozen που είχαν, καθένας τους από κάτι να του διδάξει στο προσωπικό του ταξίδι, το ταξίδι ενός κροίσου που ανακαλύπτει στον ταπεινό τρόπο ζωής του δασκάλου του τους τρόπους να επικοινωνήσει ουσιωδώς με τα παιδιά του. Στο ίδιο πλαίσιο χρησιμοποίησε στιγμιότυπα από την τρίτη ταινία για να βοηθήσει την κόρη του, τη Sam να υπερνικήσει τον ίδιο αντίπαλο που κατέβαλε και τον ίδιο στο δεύτερο τουρνουά του: το φόβο.

3. Ο θεματικός του άξονας έγινε πιο σαφής


Προσωπικά θα σταθώ λίγο παραπάνω στον εύσχημο τρόπο που εξετάζεται το bullying/τραμπουκισμός στη σειρά. Όλο το saga του Karate Kid ξεκινά από την ανάγκη απάντησης του αδύναμου στην καταπίεση. Η απάντηση που δίνει η σειρά είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα: μιλάει για την εκδίκηση, τα πικρόχολα αισθήματα του ατόμου που την υφίσταται, το οποίο, δοθείσης της ευκαιρίας, (επί παραδείγματι, μετά τη διδασκαλία από έναν σκληροτράχηλο εκπαιδευτή), θα επιδιώξει να ανταποδώσει. Αυτοί είναι οι προβληματισμοί που έχουν ανάγει τους Hawk και Dimitri σε ισότιμους πρωταγωνιστές με τους πρώτους μαχητές των dojo. Σε όλη τη διάρκεια του Cobra Kai, η βία γίνεται εθισμός και γεννά περισσότερη βία, η μία αναμέτρηση οδηγεί στην άλλη και οι πρωταγωνιστές μοιάζουν εγκλωβισμένοι σε ένα κύκλο αντεκδίκησης, συχνά με τρομερές συνέπειές. Με δυο λόγια: σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι καταλήγουν θύματα. Ο αγώνας του sensei εν προκειμένω, αποδεικνύεται καθοριστικός: Η διδασκαλία μιας πολεμικής τέχνης είναι μέρος μόνο της ηθικοπλαστικής διαδικασίας. Η νοοτροπία “Cobra Kai”, να βγάζει «ζόρικους» ανθρώπους σε έναν «ζόρικο» κόσμο αποδεικνύεται ανεπαρκής αν δεν συμπληρώνεται και από τη διδασκαλία ευγενών αξιών, όπως εκείνες που ο John Creese μαθαίνει στους μαθητές του να απορρίπτουν: τον οίκτο και τη συγχώρεση.


Επίλογος


Όλα δείχνουν ίδια και όλα έχουν αλλάξει λοιπόν καθώς το Cobra Kai, με την εξαιρετική του μουσική επένδυση, τις χορογραφίες μάχης και τους συναισθηματικούς διαλόγους του, πιο δημοφιλές από ποτέ αναλύει τα ενδιαφέροντα μηνύματά του, ανανεώνεται με αυτοπεποίθηση για επόμενες σεζόν σχεδόν ακαριαία (πράγμα όχι δεδομένο για σειρά του Netflix) και εξερευνά την περίεργη αυτή σχέση του κοινού του με τη νοσταλγία. Όσοι εξαρχής το αμφισβήτησαν, πιθανότατα εξεπλάγησαν διότι το αποτέλεσμα είναι πολύ καλό, καλύτερο κατά τη γνώμη μου από όσο ποτέ ήταν ο προκάτοχος του. Χωρίς φλυαρίες, αποδεικνύει πως μερικές φορές η παλιά συνταγή κρύβει ευχάριστες εκπλήξεις. Εκπλήξεις που ίσως την εμπλουτίζουν και της δίνουν ένα νέο βάθος που ποτέ πριν δεν είχε.

Όταν η alternative δεν είναι η εναλλακτική σου​

  • Facebook
  • Instagram
  • Spotify
  • YouTube
  • Twitter

©2021 by Breakroom