Από έναν ροκ σταρ σε έναν σοφό θρύλο της μουσικής: Γιατί ο Iggy παραμένει διαχρονικά κουλ;


Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα το rock είναι ένα τεράστιο μουσικό και ιδεολογικό σχολείο. Μας έχει χαρίσει άπειρους σπουδαίους μουσικούς, φιλόσοφους, ποιητές, επαναστάτες, αυτοκαταστροφικούς αλλά και ανθρώπους που θέλουν πάντα να εξελίσσονται. Και μερικοί από αυτούς συνδυάζουν όλα τα παραπάνω και καταφέρνουν να μη θεωρούνται ξεπερασμένοι ‘’δεινόσαυροι’’ εδώ και δεκαετίες. Ένας παρατηρητής – επιβάτης της ζωής που δεν είχε ποτέ τη θέληση να είναι δάσκαλος, αλλά αντιθέτως, αιώνιος μαθητής που δε θα μπορούσε να μη θεωρείται διαχρονικά κουλ. Φυσικά ο λόγος για τον μεγάλο Iggy Pop.


Γράφει ο Δημήτρης Μάρρας


Τα πρώτα μουσικά βήματα στο Michigan και στο Chicago


Ο James Newell Osterberg Jr., όπως είναι το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε στο Muskegon του Michigan, στις 21 Απριλίου του 1947. Οι γονείς του από όταν ήταν σε πολύ μικρή ηλικία τον παρότρυναν να ασχοληθεί με τη μουσική τοποθετώντας μάλιστα ένα σετ με τύμπανα στο υπνοδωμάτιό του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα στα σχολικά του χρόνια, στα μέσα της δεκαετίας του '60, να είναι ο drummer στην garage rock μπάντα The Iguanas. Μεταξύ άλλων, μέλος ήταν και ο Nick Kolokithas (γιος ενός ομογενή εστιάτορα). Οι Iguanas έμειναν μαζί για δύο χρόνια και το 1965 κατάφεραν να ηχογραφήσουν ένα και μοναδικό single, το Mona/I Don’t Know Why. Το πρώτο ήταν διασκευή της γνωστής επιτυχίας του Bo Diddley, ενώ το δεύτερο υπήρξε σύνθεση του Kolokithas. Το αποτέλεσμα θεωρήθηκε μέτριο και το συγκρότημα διαλύθηκε οδηγώντας τον Iggy, στον ρόλο του drummer ξανά, στην blues - αυτή τη φορά - μπάντα των Prime Movers, οι οποίοι μάλιστα είχαν ανοίξει τη συναυλία των Butterflied Blues Band στο Detroit. Σε αυτή την μπάντα ο Iggy αισθανόταν πιο άνετα και έγινε φίλος με τον προηγούμενο drummer του συγκροτήματος, Sam Lay. O James, άρχισε να εξελίσσεται και τότε ήταν που γεννήθηκε το όνομα Iggy Pop. Το Iggy αποτελεί αναφορά στους Iguanas ενώ το Pop το εμπνεύστηκε από έναν τοξικομανή της περιοχής, ονόματι Jim Popp, που παραδόξως ασκούσε μία έλξη στον James. Άλλωστε όπως είπαμε πρόκειται για έναν παρατηρητή. Τότε επίσης άρχισε να δοκιμάζει τα φωνητικά του προσόντα που, μάλιστα, για να κάνει πιο μπάσα τη φωνή του κάπνιζε μανιωδώς, ξεχνώντας ότι, εκτός του ότι αυτό δεν έχει αποτέλεσμα, έπασχε από χρόνιο άσθμα.

Mε τον Sam Lay, ο Iggy, κουβέντιαζε επι ώρες για τα blues μέχρι που αποφάσισαν να μετακομίσουν στην πρωτεύουσα τους, το Chicago. Εκεί θα μελετούσαν τα γνήσια μαύρα blues και τους κιθαρίστες που παίζουν απίθανα πράγματα γύρω από τα σύννεφα που δημιουργούν οι ίδιοι γύρω τους με τα τσιγάρα και τη μελαγχολία τους. Εκεί όμως αισθανόταν ξένος. Παντού κυριαρχούσαν τα μαύρα blues μα αποκορύφωμα ήταν το γεγονός ότι ο χειρότερος drummer που άκουσε εκεί ήταν κατά πολύ καλύτερος του. Αυτό δε θα κρατούσε πολύ. Ένα βράδυ παρακολούθησε μια συναυλία – σταθμό για τη ζωή του. Ήταν αυτή των Doors στο Chicago. Ο Iggy μαγεύτηκε από τη μυστικιστική μα ταυτόχρονα rock n roll παράσταση αυτού του απίθανου συγκροτήματος και επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από την παρουσία του Jim Morrison. Το μόνο που σκεφτόταν ήταν να φτιάξει μία δική του μπάντα με τον δικό τους μοναδικό ήχο.


Ο Iggy, πιο αποφασισμένος από ποτέ, επιστρέφει στο Michigan και δεν αργεί να γνωρίσει τα αδέρφια Asheton (Ron και Scott), να τους δείξει τα σχέδιά του και να ενθουσιαστούν αμφότεροι. Το ότι ήταν όλοι τους μέτριοι μουσικοί δεν απασχολούσε καθόλου τον Iggy. Αντιθέτως, το γεγονός αυτό συμβάδιζε άψογα με τη μηδενιστική του αντίληψη για τη μουσική. Ο ίδιος στράφηκε στη farfisa την ίδια στιγμή που ο Scott κοπάναγε τα τύμπανα και ο Ron έπαιζε μπάσο με παραμόρφωση wah και fuzz πετάλια. Σύντομα ο Ron πρότεινε για μπασίστα τον Dave Alexander, ο ίδιος να παίζει κιθάρα και ο Iggy στο μικρόφωνο. Ο Iggy συμφώνησε αμέσως και επίσης πρόσθεσε το γρατζούνισμα μίας χαβανέζικης κιθάρας που ευελπιστούσε να ακούγεται σαν σιτάρ όπως έκανε ορισμένες φορές ο Brian Jones και ο George Harrison. Καθημερινά άκουγαν δίσκους από Cab Calloway μέχρι James Brown και από Screaming Jay Hawkings μέχρι Beatles αλλά και παραδοσιακά αραβικά, αφρικανικά και ιρλανδέζικα μοτίβα και να προβάρουν ασταμάτητα.


Κάπως έτσι γεννήθηκαν οι Stooges που όπως εξηγεί ο ίδιος ο Iggy για το όνομα "μία μέρα, εντελώς μαστουρωμένοι, βλέπαμε στην τηλεόραση The Three Stooges. Τότε ο Ron Asheton ρώτησε πως τους φαίνεται σαν όνομα το Psychedelic Stooges. Τόσο απλά".


The Stooges


Το 1966, το Detroit φιλοδοξούσε να γίνει ένα ακόμα San Francisco δίνοντας την ευκαιρία σε νέους μουσικούς να παίξουν σε συναυλίες που δίνονταν στο ονομαστό Grand Ballroom. Οι Stooges ζούσαν σε ένα κοινόβιο μέχρι που ένα χρόνο μετά, τον Οκτώβριο του ’67 και ως Psychedelic Stooges δίνουν ένα δεκαπεντάλεπτο live. Τόσο πρόλαβαν μέχρι που ο Ron έκαψε την ασφάλεια του ενισχυτή. Εκεί ήταν παρόντες οι MC5 καθώς και φίλοι των δύο συγκροτημάτων και αυτό συζητιόταν ήταν το πόσο θορυβώδης εμφάνιση ήταν που σίγουρα ακούστηκαν σε όλη την πόλη. Σε αυτά τα χαοτικά δεκαπέντε λεπτά ο Iggy εμφανίστηκε με κατάλευκο, καλυμμένο από το make up, πρόσωπο και έντονα βαμμένα μάτια και χείλη. Το ενδιαφέρον στράφηκε κυρίως πάνω του για την εκρηκτική του παρουσία σαν ένας αρνητικά φορτισμένος με ηλεκτρικό ρεύμα Jim Morrison που ενδιαφέρον έχει να αναφερθεί πως χρησιμοποιούσε την σωματική του ιδιαιτερότητα υπέρ του στη σκηνή. Το ένα του πόδι είναι μεγαλύτερο από το άλλο κάτι που τον έκανε να ταλαντεύεται στη σκηνή σαν παρανοϊκή μαριονέττα, πάντα στους υστερικούς ρυθμούς των Stooges. Ακόρντα σε απίστευτη ένταση, εκκωφαντικά χτυπήματα στα drums και κανένα σόλο. Το punk είχε γεννηθεί απλά δεν το ήξερε κανείς ακόμα.

Πριν ακόμα ηχογραφήσουν είχαν γίνει ήδη γνωστοί στους οπαδούς της underground σκηνή του Detroit όπου, σχεδόν πάντα μαζί με τους MC5, άνοιγαν τις συναυλίες μεγάλων συγκροτημάτων όπως των Cream, Mothers of Invention και Blood, Sweat & Tears. Εκτός από τον άγριο ήχο τους, ο λόγος ήταν ο έξαλλος Iggy που στη σκηνή έφτανε σε παροξυσμό. Ο κατά τα άλλα ντροπαλός και ήσυχος, εκτός σκηνής Iggy, βίωνε μία μετάβαση στη σκοτεινή πλευρά του που θύμιζε τη λατρεία των αρχαίων Ελλήνων στον θεό Διόνυσο αλλά με κάποια μορφή διαμαρτυρίας σε μια εποχή βέβαια που ο κόσμος διψούσε για τέτοιες αντιδράσεις. Η μεταβατικότητα και οι αντιθέσεις της εποχής πυροδοτούν εύφλεκτες προσωπικότητες σαν τον Iggy Pop. Έστηνε ένα σατιρικό σόου, σε άμεση επαφή με το κοινό, αφού εκτός του ότι έπεφτε πάνω του και αφηνόταν στα χέρια τους, τους έφτυνε και κυλιόταν πάνω σε σπασμένα μπουκάλια χωρίς να αναγνωρίζει όρια. Στο Max’s Kansas City έπεσε πάνω σε δύο τραπέζια γεμάτα με φαγητά και διέλυσε τα πάντα. Στα τραπέζια αυτά γευμάτιζαν άνθρωποι δισκογραφικών εταιριών. Αυτή ήταν η συμπεριφορά του γκρουπ απέναντι σε αυτές τις εταιρίες. Σε μια συναυλία στο Detroit με τους MC5 και Up βρισκόταν ο Danny Fields της Elektra Records ο οποίος έψαχνε ταλέντα. Ο Danny ενθουσιάστηκε και προσέγγισε τον Iggy για να συζητήσουν όταν του είπε ότι θα πρέπει να μιλήσει με τον μάνατζερ της μπάντας όταν η μπάντα φυσικά δεν είχε μάνατζερ. Ο Danny δεν το έβαλε κάτω και πήγε στο καμαρίνι να συζητήσει με ολόκληρη την μπάντα κάνοντας τη λάθος ερώτηση. "Θέλετε να γίνετε σταρ;". Οι Stooges τον έδιωξαν, κυριολεκτικά, με τις κλωτσιές και τον πέταξαν κάτω από τις σκάλες (το πανκ είχε γεννηθεί και εκτός μουσικών ορίων).

Λίγο αργότερα οι Stooges θα υπογράψουν στην Elektra, στην ίδια εταιρία με τα είδωλά τους Doors, και παρόλο που η εταιρία δε θα τους πάρει πολύ στα σοβαρά στην αρχή, με το γκρουπ να μην έχει ούτε ένα τραγούδι σε τελική μορφή. Η εταιρία τους δέσμευσε και η μπάντα κλείστηκε στο studio για μία βδομάδα με παραγωγό τον John Cale (!), που πριν λίγο καιρό είχε φύγει από τους Velvet Underground.

Με το εξώφυλλο να θυμίζει ακραία το εξώφυλλο του πρώτου δίσκου των Doors, σχεδόν σαν αναφορά, το περιεχόμενο του δίσκου είχε ξεκάθαρα τον δικό του ήχο και η επίδραση αργότερα θα είναι καθοριστική για ένα ολόκληρο ρεύμα. Κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1969 και παρόλο το αναρχικό ύφος και την ηχητική "βρωμιά" που βγάζει ο δίσκος τα ακόρντα δε φαίνονται να ξεφεύγουν πουθενά και ο ήχος είναι αψεγάδιαστος. Garage rock στα καλύτερα του με υστερικά κιθαριστικά riffs και τύμπανα με απόλυτη αρμονία και μελωδικότητα. Η μουσική ταιριάζει απόλυτα με τους μηδενιστικούς στίχους του Iggy όταν φαίνεται ανικανοποίητος και μουδιασμένος όπως όταν λέει "No fun my babe/No fun/No Fun to hang around/Feelin’ that same old way/No fun to hang around/Freaked out for another day" στο 'No Fun' και "Well it's 1969 OK all across the USA/It’s another year for me and you/Another year with nothing to do" στο '1969', αντιδρώντας κατά το κίνημα των χίππιδων που δεν τον έκφραζε, αλλά και όταν εκστασιάζεται όπως στη συνέχεια του '1969' ή στο 'I Wanna Be Your Dog' που ουρλιάζει για την επιθυμία του. Ο δίσκος ακόμα περιλαμβάνει το 'Real Cool Time', 'We Will Fall', μία ανατριχιαστική ψαλμωδία που φτάνει στην κορύφωσή της με τη βιόλα που προσθέτει ο Cale προς το τέλος του τραγουδιού. Το 'Ann' είναι ένα ιδιαίτερο τραγούδι που μπορεί κανείς να ακούσει την επίδραση των Doors με έναν ξεχωριστό Iggy Pop που μόνο αυτός θα μπορούσε να φωνάξει 'I love you' με τόσο μίσος σαν να πρόκειται για απειλή. Ο δίσκος κλείνει με το 'Little Doll' με την ίδια garage-ίλα που ξεκίνησε γεμάτο ηλεκτρική ενέργεια. Αυτό το άλμπουμ αποτελεί μία όμορφη αντίθεση για την εποχή του.


Παρόλο που δε γνώρισε ποτέ εμπορική επιτυχία, το impact του δίσκου είναι τεράστιο όσο σε λίγα. Χαρακτηρίζεται proto-punk και είναι ο λόγος που όλοι αποκαλούν τους Stooges ως μπαμπάδες του punk. Από τις βασικότερες επιρροές των Sex Pistols σχεδόν δέκα χρόνια μετά.


Η νέα δεκαετία είχε ήδη μπει και οι Stooges ήταν γνωστοί για τις εκρηκτικές τους εμφανίσεις με τον Iggy να γίνεται όλο και πιο ακραίος θέλοντας να ελέγξει τις τυχόν κακές αντιδράσεις του κοινού με μουσική. Άμεση σχέση έχει και το γεγονός ότι είχε ξεκινήσει τη χρήση ηρωίνης. Όταν κυλιόταν πάνω σε σπασμένα γυαλιά ήθελε να αποδείξει ότι μπορεί να ελέγχει το σωματικό πόνο. Οι Stooges το έφτασαν στα άκρα όταν σε μία συναυλία στο New Jersey όταν εμφανίστηκαν με στολές των SS και αγκυλωτούς σταυρούς της Ναζιστικής Γερμανίας προκαλώντας πολλές αρνητικές αντιδράσεις. Στον Τύπο δήλωσαν "τους Ναζί τους έχουμε χεσμένους. Όλα αυτά τα κάνουμε για να σοκάρουμε. Γιατί σας ενοχλεί αυτή η εμφάνιση και δε σας ενοχλεί η πολιτική αυτής της χώρας που είναι καθαρά φασιστική;".


Η Elektra Records ενθάρρυνε τις προκλητικές εμφανίσεις των Stooges καθώς δεν είχε δει κέρδη από τον πρώτο δίσκο τους μέχρι που άρχισε να απαιτεί ένα καινούργιο άλμπουμ. Με παραγωγό τον Don Galluci λοιπόν, οι Stooges μπαίνουν στο studio με σκοπό να ηχογραφήσουν έναν ήχο πιο σκληρό και ακατέργαστο από τον προηγούμενο. Έτσι γεννιέται το Funhouse στο οποίο ο Iggy δηλώνει ότι εκτός από τον Morrison, βασική επιρροή του αποτελεί και ο James Brown.


Το Funhouse ήταν ίσως ο πιο εξτρεμιστικός δίσκος των Stooges καθώς παράλληλα συνδύαζε πολλά διαφορετικά είδη μουσικής όπως, εννοείται, proto-punk, rock, blues ακόμα και jazz στοιχεία. Ο δίσκος ξεκινάει με το 'Down On The Street' που παίρνει τον ακροατή από το χέρι για να τον πάει βόλτα στους γεμάτους garage rock δρόμους του Detroit με τον πιο ομαλό αλλά και ελαφρά ψυχεδελικό τρόπο. Μπορεί κανείς να αισθανθεί τη live ηχογράφηση μέσω της ατμόσφαιρας και της επικοινωνίας του Iggy με την υπόλοιπη μπάντα. Ακολουθεί το 'Loose' με τον ορισμό του πρωτόγονου punk. "I took a record of pretty music/Now I’m putting it to you straight from Hell". Στο 'T.V Eye' τα νεύρα τεντώνονται και οι κόρες διαστέλλονται με ένα hard rock riff που θα ζήλευαν οι μπάντες ακόμα και το ’80 για να ακολουθήσει το 'The Dirt' και να θυμίσει το ταξίδι στο Chicago, τα blues και να ηρεμήσουν οι τόνοι, τόσο για μας όσο και για τους ίδιους. Το δεύτερο μέρος του δίσκου περιλαμβάνει το χαοτικό '1970' ως συνέχεια του '1969' του πρώτου άλμπουμ, με τον Iggy να ουρλιάζει "I’m Alright" σαν να θέλει πρώτα να πείσει τον εαυτό του, το 'Funhouse' που συνδυάζει αρμονικά μέσα στο χάος Hard Rock με Jazz και σχεδόν βλέπεις τον Iggy να χορεύει και τελειώνει με το πιο παρανοϊκό τραγούδι του δίσκου 'L.A Blues'. Το Funhouse ήταν πιο ώριμος μουσικά δίσκος αλλά σίγουρα πιο οργισμένος.


Ο δίσκος είχε δίκαια καλές αντιδράσεις από το κοινό καθώς επίσης έκανε οπαδό τους και τον Alice Cooper, οι The Damned διασκεύασαν το '1970' μερικά χρόνια αργότερα και οι Radio Birdman, βρήκαν το όνομά τους από στίχο του Iggy.


Την περίοδο της περιοδείας του δίσκου ο Iggy χάνει εντελώς τον έλεγχο με τα ναρκωτικά. Πριν από μία συναυλία στη Νέα Υόρκη απαίτησε από την Elektra να του στείλει τετρακόσια δολλάρια για να πάρει κοκαϊνη. Ο Ron ήταν ο μοναδικός που δεν είχε εθιστεί πληρώνοντας τα σπασμένα καθώς οι υπόλοιποι είχαν σχεδόν καταστραφεί. Μία μέρα έχασε την Stratocaster του νομίζοντας πως κάποιος του την έκλεψε όταν ανακάλυψε ότι την πούλησε η υπόλοιπη μπάντα για να αγοράσει ηρωίνη.


Η απόλυση και επιστροφή


Μετά την απόλυση του Fields, του ανθρώπου που πίστευε στους Stooges όσο κανένας άλλος, ακολουθεί και εκείνη των ίδιων. Ο Iggy λέει σχετικά πως "ήθελα να τραβήξω τη μουσική όσο γίνεται μακρύτερα, να τη φτάσω στα άκρα. Η εταιρία όμως είχε άλλη γνώμη. Ήθελε λεφτά από τους δίσκους". Και η αλήθεια είναι ότι και στους δύο, μέχρι τότε, δίσκους η Elektra είχε κόψει ορισμένα πράγματα θέλοντας να τους κάνει πιο εμπορικούς χάνοντας λίγο από την αυθεντικότητα τους. Ο Iggy κατέληξε στο σπίτι των γονιών του, περιποιόταν τον κήπο και έπαιζε γκολφ. Μία μέρα χτύπησε το τηλέφωνο και ήταν ο David Bowie, ο οποίος λίγους μήνες πριν είχε κυκλοφορήσει το The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders of Mars (λέγεται μάλιστα ότι το Ziggy το έδωσε προς τιμή του Iggy). Του είπε ότι τον θαύμαζε ιδιαίτερα και ότι ήθελε να συναντηθούν.


Ο Iggy λοιπόν επιστρέφε