Στο σύμπαν του Christopher Nolan ο χρόνος τρέχει διαφορετικά

Στη μάχη, στο διάσημα ή στο όνειρο ο χρόνος θα καραδοκεί.

Όλοι οι δημιουργοί ανεξαιρέτως έχουν μερικά χαρακτηριστικά που τους κάνει να διαφέρουν και να ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους. Στοιχεία στον τρόπο που στήνουν ένα πλάνο, σκηνοθετούν τους ηθοποιούς ή στοιχεία ακόμη και στα σενάρια τους. Όπως για παράδειγμα, οι γρήγοροι διάλογοι στον Ταραντίνο ή ακόμη και τα περιστέρια στις ταινίες του Τζον Γου. Έτσι και ο Κρίστοφερ Νόλαν έχει τα δικά του στοιχεία που μπορούμε να τα βρούμε σχεδόν σε όλη του την φιλμογραφία. Κυρίαρχο χαρακτηριστικό πιθανότατα είναι η έννοια του χρόνου. Ο χρόνος ίσως να είναι ο μεγαλύτερος εχθρός που αντιμετωπίζουν οι ήρωες του. Ακόμη όμως κι αν δεν επηρεάζει την πλοκή, σίγουρα επηρεάζει την αφήγηση της ιστορίας του.

Γράφει ο Δημήτρης Τάσκου

To Memento είναι η πρώτη ταινία του σκηνοθέτη με σχετικά καλό budget και η δεύτερη του γενικότερα, μετά το Following, το οποίο κόστισε μόλις 6000 δολάρια. Η πλοκή είναι νομίζω αρκετά γνώριμη. Ο πρωταγωνιστής μας ψάχνει να βρει τον δολοφόνο της γυναίκας του, αντιμετωπίζοντας παράλληλα ένα περίεργο πρόβλημα με την μνήμη του, όπου δεν μπορεί να θυμηθεί τα πιο πρόσφατα γεγονότα. Η ταινία είναι ιδιαίτερα γνωστή για τον τρόπο αφήγησης της, όπου τα γεγονότα κυλούνε αντίστροφα και από το τέλος οδηγούμαστε στην αρχή. Ο χρόνος δεν παίζει κάποιο ουσιαστικό ρόλο μέσα στον κόσμο των χαρακτήρων, όμως είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την παρουσίαση της ιστορίας, όπου ο Νόλαν παίζει κινηματογραφικά μαζί του. Καταφέρνει να μας κάνει να χαθούμε μέσα στο χρόνο, όπως ακριβώς ο ήρωας μας.

Το Insomnia ίσως είναι η λιγότερο προσωπική του ταινία, καθώς είναι η πρώτη φορά που δεν έχει κάποια συμμετοχή στο σενάριο. Για αυτό δεν συναντάμε, τόσο έντονα τουλάχιστον, στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις άλλες ταινίες του. Παρόλα αυτά, εκεί που στο Memento ο χρόνος χαράζει αντίστροφη πορεία, εδώ ο χρόνος δεν κυλάει καθόλου, καθώς ο ήλιος δεν δύει κι αρχίζει ο Αλ Πατσίνο να υποφέρει από αϋπνίες.


Η μη γραμμική αφήγηση είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό του εν λόγω σκηνοθέτη. Στο Memento, όπως είδαμε, η κυρίως ιστορία ξεκινά από το τέλος και καταλήγει στην αρχή. Σε άλλες, συναντάμε πολλά χρονικά μπρος-πίσω στην ιστορία, όπως για παράδειγμα στο Batman Begins, όπου βλέπαμε τον Μπρους Γουέιν παράλληλα σε διάφορες φάσεις της ζωής του. Στις δύο συνέχειες της τριλογίας δεν βλέπουμε, είναι η αλήθεια, κάτι αντίστοιχο. Τέτοιου είδους αφηγηματικά πισωγυρίσματα έχουμε βέβαια και στο Prestige αλλά και στην πιο πρόσφατη δουλειά του, την Δουνκέρκη, στην οποία θα αναφερθώ αργότερα.

Είδαμε μέχρι στιγμής τον Νόλαν να “παίζει” με τον χρόνο στην αφήγηση των ιστοριών του. Παρόλα αυτά, υπάρχουν και ταινίες του, που τυχαίνει να είναι και οι πιο πρόσφατες, όπου ο χρόνος λαμβάνει χώρα μέσα στο σύμπαν της ταινίας σαν ένας ακόμη ήρωας και κινεί την πλοκή και τους χαρακτήρες. Στο Inception, ο Ντομ Κομπ μπαίνει στα όνειρα των ανθρώπων, με σκοπό να τους κλέψει τις ιδέες. Στη τελευταία αποστολή όμως, του ζητείται κάτι φαινομενικά αδύνατο, να εμφυτεύσει μια ιδέα στο υποσυνείδητο κάποιου. Ο πραγματικός ανταγωνιστής των χαρακτήρων είναι ο χρόνος. Όσο βαθύτερα στο μυαλό του στόχου προχωράμε, τόσο τα χρονικά περιθώρια μεγαλώνουν. Όμως, πρέπει να επιτύχουν το συντομότερο τον στόχο τους, πριν γίνουν αντιληπτοί. Κι όταν γίνονται, η ταινία αρχίζει και μοιάζει σαν ωρολογιακή βόμβα, την οποία οι ήρωες είτε θα καταφέρουν να απενεργοποιήσουν, διαφορετικά θα τους πάρει μαζί της. Κάθε δευτερόλεπτο που περνάει είναι βαρύνουσας σημασίας και το νιώθουν στο πετσί τους οι θεατές, γιατί η κάθε ανθρώπινη στιγμή, μέσα στο όνειρο, αλλάζει διαστάσεις.

Αντίστοιχα, ο χρόνος κυνηγάει και τους χαρακτήρες του Interstellar. Το περιβάλλον της Γης έχει σχεδόν καταστραφεί και η ανθρωπότητα αναγκάζεται να στείλει μια ομάδα αστροναυτών  να περάσει από μια σκουληκότρυπα, μέσα από μια πύλη στο χρόνο ουσιαστικά,  ώστε να ανακαλύψουν αν υπάρχουν ελπίδες για ένα νέο σπίτι. Τα επιστημονικά στοιχεία της ταινίας είναι βασισμένα στη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν. Ο χρόνος, όταν πλησιάζουν οι ήρωες στη μαύρη τρύπα, κυλάει βραδύτερα. Έτσι πρέπει να βιαστούν πριν είναι αργά για την ανθρωπότητα. Στο επίκεντρο όμως, είναι η σχέση πατέρα- κόρης. Οπότε, μπορεί να αγωνιούμε για το μέλλον της Γης αλλά περισσότερο ενδιαφερόμαστε για τον χαμένο χρόνο ανάμεσα στον πρωταγωνιστή μας και το παιδί του.

Και τέλος, έχουμε την Δουνκέρκη, όπου μεταφερόμαστε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μια ομάδα στρατιωτών προσπαθεί να βρει τρόπους να διασωθεί. Δεν ακολουθείται ευθύγραμμη πορεία στην αφήγηση της ιστορίας αλλά χωρίζεται σε τρία διαφορετικά χρονικά πλαίσια, τα οποία όλα ενώνονται στην κατάληξη. Οι Ναζί δεν εμφανίζονται καθόλου κι έτσι ως εχθρός των ηρώων καταδεικνύεται ο ίδιος ο πόλεμος και φυσικά και πάλι ο χρόνος. Ο χρόνος που τους μένει για να καταφέρουν να ξεπεράσουν τα εμπόδια και να φτάσουν και πάλι σπίτι ή και ο χρόνος που χρειάζονται οι υπόλοιποι ώστε να καταφέρουν να τους σώσουν. Η ταινία θα λέγαμε πως είναι μια αντίστροφη μέτρηση και αυτό ενισχύεται από το ρολόι που χρησιμοποιεί ένας από τους χαρακτήρες αλλά και από την μουσική, όπου είναι σαν να ακούμε τους δείκτες ενός ρολογιού να κινούνται.  

Ο χρόνος φαίνεται να γοητεύει ιδιαίτερα τον Νόλαν σε κάθε έκφανση του. Μέσα από τις δημιουργίες του, καταφέρνει και αναδεικνύει πόσο σημαντικός είναι. Με τον σωστό σχεδιασμό γίνεται σύμμαχος των ανθρώπων, όμως με το παραμικρό λάθος μπορεί να γίνει ο χειρότερος εχθρός μας. Αυτό είναι που φαίνεται να τρομάζει περισσότερο τον Βρετανό σκηνοθέτη, ο χρόνος, ο οποίος είναι έτοιμος να κατασπαράξει όποιον δεν ξέρει πώς να τον διαχειριστεί. Χρονικά παράδοξα αναμένεται να συναντήσουμε και στην νέα ταινία του, Tenet και περιμένουμε, χαζεύοντας στη μεγάλη οθόνη, να χάσουμε την έννοια του χρόνου άλλη μια φορά.  

Δημήτρης Τάσκου

Κινηματογραφικός συντάκτης

More in this category: « #MovieReview: Hogar
back to top

AGENDA

No event in the calendar
August 2020
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Editorial