Η «Φαντασία» μας έδειξε την δύναμη του σινεμά

Στον κινηματογράφο οι λέξεις περισσεύουν, το μόνο που χρειάζεται είναι λίγη Φαντασία. 

Ένα από τα πιο γνωστά ρητά στον κινηματογράφο είναι το «Μην το λες, δείξ΄το». Η αλήθεια είναι πως δεν ξέρω άλλες ταινίες να αντιπροσωπεύουν την συγκεκριμένη φράση περισσότερο από την «Φαντασία» του Walt Disney. Ένα αριστούργημα εικόνας και ήχου που όμοιο του δεν ξέρω αν θα δούμε ποτέ ξανά. Φέτος κλείνει 80 χρόνια από τότε που την πρωτοαντίκρισε το κοινό και μέχρι και σήμερα, συνεχίζει να συναρπάζει και να μαγεύει τους θεατές κάθε ηλικίας. 

Γράφει ο Δημήτρης Τάσκου

Αρχικά, όμως, τα σχέδια του Disney δεν ήταν τόσο μεγαλεπήβολα. Η δημοτικότητα του αγαπημένου του ήρωα, του Mickey Mouse, βρισκόταν σε διαρκή πτώση, εξαιτίας κυρίως της οικογένειας Duck κι έτσι αποφάσισε να δώσει στον διάσημο χαρακτήρα πρωταγωνιστικό ρόλο στην πασίγνωστη πλέον ιστορία του «Μαθητευόμενου Μάγου», η οποία είχε φυσικά κλασική μουσική υπόκρουση. Όμως, τα έξοδα παραγωγής ανέβαιναν επικίνδυνα, οπότε σκέφτηκε να την συμπεριλάβει σε μια μεγάλου μήκους ταινία, όπου θα υπήρχαν κι άλλες ιστορίες, συνοδευόμενες όλες από κλασικά κομμάτια.

Για να υλοποιήσει τις ιδέες του, κάλεσε τον Leopold Stokowski, μαέστρο της ορχήστρας της Φιλαδέλφειας, να διευθύνει την μουσική για την ταινία. Μάλιστα, λέγεται πως εκείνος ενθουσιάστηκε τόσο με την ιδέα, που προσφέρθηκε να διευθύνει δωρεάν τη μουσική του έργου. Αποφάσισε να συμπεριλάβει κομμάτια μεγάλων συνθετών, όπως των Bach, Stravinsky, Beethoven και Gershwin. Γενικότερα στο κομμάτι του ήχου, ο Walt επένδυσε ιδιαίτερα, με το ηχητικό σύστημα της ταινίας του να κοστίζει πάνω από 200 χιλιάδες δολάρια, ένα υπέρογκο ποσό για την εποχή. Ήθελε να μεταφέρει στον θεατή την αίσθηση πως ακούει ζωντανά μια ορχήστρα. Για την προβολή της ταινίας, δημιουργήθηκε το σύστημα Fantasound, το οποίο αποτελεί και το πρώτο surround sound σύστημα, φέρνοντας ριζοσπαστικές αλλαγές στο χώρο των ηχογραφήσεων, τόσο στον κινηματογράφο όσο και στην δισκογραφία. 

Η Φαντασία επιχείρησε να σπάσει τα τείχη ανάμεσα στην «υψηλή» τέχνη, την οποία αντιπροσώπευε η κλασική μουσική και στην «λαϊκή», όπως θεωρούνταν τότε τα κινούμενα σχέδια. Επιστρατεύτηκαν οι καλύτεροι animators της εταιρείας, οι οποίοι πατώντας πάνω στις συνθέσεις σπουδαίων μουσικών, ξεπερνούν τον εαυτό τους, χαρίζοντας μας μια πανδαισία χρωμάτων και σχεδίων. Κάθε εικόνα είναι βγαλμένη από τον κόσμο των ονείρων, όπου τίποτα συμβατικό δεν υπάρχει και η μαγεία δεν έχει όρια. Εικόνες βγαλμένες από τον Παγανισμό, τα παραμύθια, τις τοπικές μυθολογίες και έτσι μονόκεροι συναντούνται με κινούμενες σκούπες και νεράιδες με πνεύματα. 

Στις 13 Νοεμβρίου του 1940, φτάνει η στιγμή για την πρεμιέρα του έργου. Οι κριτικές αποθεωτικές αλλά δυστυχώς το φιλμ δεν θα καταφέρει να κάνει απόσβεση των 2 εκατομμυρίων που δαπανήθηκαν, λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που ταλάνιζε την Ευρώπη. Όμως, οι πολλές επανακυκλοφορίες μέσα στα επόμενα χρόνια κατάφεραν να δικαιώσουν τον οραματιστή της Φαντασίας. Στη χώρα μας, θα προβληθεί πρώτη φορά στις 10 Απριλίου του 1942. 

Η εν λόγω ταινία είναι κινηματογράφος στην πιο καθαρόαιμη και ατόφια του μορφή. Οι δημιουργοί δεν θα χρειαστούν ομιλίες. Αφήνουν τους σχεδιαστές και την μουσική να «μιλήσουν» στον θεατή και να του προκαλέσουν συναισθήματα χαράς, λύπης, θαυμασμού, δέους, τρόμου. Στην Φαντασία δεν θα συναντήσεις όμως μόνο μαγικές εικόνες να παρελαύνουν μαζί με την μουσική αλλά και ιστορίες που μιλούν για την αλαζονεία και την νεανική επιπολαιότητα, όπως αυτή του «Μαθητευόμενου Μάγου» ή ακόμη και για την ίδια την ζωή που πάντα νικά τον θάνατο, όπως συμβαίνει στην «Νύχτα στον Φαλακρό Βουνό». Έρχεται να θυμίσει στον κόσμο την αξία του σινεμά ως οπτικό μέσο αφήγησης και την μαγεία που μπορεί να παράγει ως τέτοιο. 

Εν ολίγοις, στην Φαντασία συνδυάστηκαν τόσο αρμονικά όσο ποτέ η μουσική με το σχέδιο. Το αποτέλεσμα μαγνητίζει 80 χρόνια το κοινό, δίνοντας μας ένα κινηματογραφικό υπερθέαμα, φτιαγμένο για ανθρώπους κάθε ηλικίας και τάξης. Η οπτική αφήγηση στον κινηματογράφο δεν βρέθηκε περισσότερο ολοκληρωμένη. Ένα αναγνωρισμένο αριστούργημα που δικαίως ίσως θεωρείται η κορωνίδα των κινουμένων σχεδίων. Όμως, τα λόγια για την συγκεκριμένη ταινία είναι μάλλον φλυαρία. Για αυτό θα κλείσω με μια φράση που την ακολουθεί συνεχώς, «Στη Φαντασία βλέπεις με τα αυτιά και ακούς με τα μάτια».

Δημήτρης Τάσκου

Κινηματογραφικός συντάκτης

back to top

Comments

AGENDA

No event in the calendar
May 2020
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31