Το τελευταίο αστείο ενός ανθρωπόμορφου αλόγου

“This is BoJack by the way. Horseman, obviously”

Όλα τα ωραία έχουν ένα τέλος.

Κι εμείς δε μπορούμε παρά να είμαστε ευγνώμονες για όσα είδαμε, για όσα μάθαμε, για όσα νιώσαμε.

Γράφει ο Άλκης Νικομάνης

Γελάσαμε με τον BoJack και τις άβολες προσπάθειες του να επανέλθει και να παραμείνει στην επικαιρότητα και δακρύσαμε ακριβώς για τον ίδιο λόγο. Συμπονέσαμε την παγιδευμένη στους εντατικούς ρυθμούς της καθημερινότητας Princess Caroline στην προσπάθειά της να χτίσει απ’ το μηδέν μια οικογένεια. Περάσαμε από σαράντα κύματα κατά τη διάρκεια της σχέσης της μονίμως «σκοτεινιασμένης» Diane με τον πρόσχαρο Mr Peanutbutter. Είδαμε τα παρασκήνια του Hollywood (με η χωρίς τελικό D), τις αντιφάσεις και τις πολιτικές αντιπαραθέσεις που εισχωρούν σε βάθος στην αμερικάνικη κοινωνία, το κόστος που έχει το «ανήκειν» στην pop culture. Επιδοθήκαμε στο ίδιο ανέλπιδο κυνήγι της ευτυχίας, της αυτογνωσίας, της αυτοβελτίωσης ή έστω της αποδοχής ότι μερικές φορές δε θα είναι «όλα καλά».

Και διάολε, περάσαμε τέλεια. Όλα αυτά φέτος λαμβάνουν τέλος και σαν πυροτέχνημα το BoJack Horseman ετοιμάζεται να υλοποιήσει τον παλιό εκείνο στίχο του Neil Young.

“It’s better to burn out than to fade away”

Οι περισσότερες από τις σειρές που λογίζονται πλέον ως κλασικές, αν ορίζουμε το «κλασικό» ως ένα έργο που ξεπερνά την εποχή του και μένει παρακαταθήκη για να το θαυμάσουν οι επόμενες γενιές, είχαν ως πρωταγωνιστή έναν πολύπλοκο άνθρωπο στου οποίου την ψυχοσύνθεση επιχειρούσαν βαθιά βουτιά φέρνοντας τον αντιμέτωπο με τα ψυχολογικά του όρια, τις πιο ακραίες συνθήκες που μπορεί δεδομένης της θέσης του να αντιμετωπίσει. Το BoJack Horseman ξέρει ακριβώς σε ποια κατηγορία σειρών θέλει να ανήκει και το γεγονός ότι περιβάλλει τον πρωταγωνιστή της με μεγαλύτερες δόσεις (πραγματικά ξεκαρδιστικής και ρεαλιστικής) κωμωδίας δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζει από αυτό. Ιδού η αφίσα από την τρίτη σεζόν, στην οποία πολλά από τα σημαντικότερα γεγονότα για την σημερινή ταυτότητα της σειράς έλαβαν χώρα, ήτοι το show άρχισε να σοβαρεύει (περισσότερο).

Χαρακτηριστικά κοινό όχι μόνο των παραπάνω σειρών, αλλά κάθε σειράς που έχει αξιώσεις να συζητείται για χρόνια, είναι ότι ξέρουν πότε να σταματήσουν. Ξέρουν πότε να ρίξουν την αυλαία, παρότι στη βάση τους ανήκουν πιθανώς σε ένα είδος με δυνατότητες αμετροέπειας και συνεχούς ανανέωσης

Μαθήματα ζωής

Στην πενταετή έως τώρα πορεία της, το BoJack Horseman κατάφερε να εκπλήξει με τα θέματά της κάθε δύσπιστο θεατή που θεωρούσε, ιδίως στην αρχή, ότι θα δει πάνω κάτω ένα λιγότερο δημοφιλές Family Guy. Τα ταξίδι ενός μεσήλικα, πάλαι ποτέ δοξασμένου κωμικού ηθοποιού μέχρι την επαναφορά του στο προσκήνιο αποδείχθηκε μια διαδρομή με αξιοπρόσεκτα μηνύματα σε όλη τη διάρκεια κάθε σεζόν, καταργώντας τη συνήθη τηλεοπτική αναγκαιότητα να δίνεται βάρος στα επεισόδια που την κλείνουν. Παρατηρούμε λοιπόν ότι με τους πιο απρόσμενους τρόπους έστειλε μηνύματα άλλοτε πεσιμισμού και άλλοτε αισιοδοξίας, δελεάζοντας το κοινό να επαναλάβει τη θέαση για όσα του ξέφυγαν τις πρώτες φορές.

Τα διδάγματά του για τη ζωή πολλές φορές είναι τόσο προφανή που τα έχεις προσπεράσει κι όμως χρειάζεσαι ένα πολύχρωμο ζώο να στα φωνάξει, να δώσει φωνή σε όλους τους φόβους και τις ανησυχίες που αν δεν έχεις ήδη αντιμετωπίσει, μάλλον θα το κάνεις στο μέλλον. Η πραγματική ιδιοφυία του BoJack λοιπόν δεν είναι τα νέα του συμπεράσματα, είναι όλα τα παραδοσιακά, που αυτή τη φορά θα σου χαράξει στη μνήμη.

Έτσι, μείναμε με το στόμα ανοιχτό παρακολουθώντας τον πρωταγωνιστή να αποκτά όλα όσα κάποτε πίστευε ότι ήταν κλειδί για την προσωπική του ευτυχία και αντί «χολιγουντιανού» (τι ειρωνεία) τέλους, να αναρωτιέται γιατί παραμένει δυστυχής. 

Με την αναταραχή στις σχέσεις του με τους κοντινότερους του ανθρώπους, όπως τον Todd, τον Herb Kazzaz και την Caroline, είδαμε ότι οι δικαιολογίες, οι απολογίες, η αυτολύπηση και η αποδοχή ότι  έχεις την τάση να καταστρέφεις τις καλές σχέσεις της ζωής σου δεν είναι ούτε η αρχή για την επίλυση κάποιου προβλήματος. Το ζήτημα είναι τι κάνεις για να αλλάξεις τους όρους της ζωής σου, να επιλύσεις τα προβλήματα που δημιούργησες και να γίνεις καλύτερος απέναντί στα άτομα που το αξίζουν. 

Με την προσπάθεια του πρωταγωνιστή να τρέξει σε ένα λόφο μετά από δεκαετίες καθιστικής ζωής μάθαμε ότι το κυνήγι της καλύτερης ζωής, της εσωτερικής αποδοχής είναι αέναο και πάντα κοπιαστικό, αλλά αξίζει. Δεν αρκεί η παροδική προσπάθεια, πρέπει να γίνει συνήθεια και μέρος της ζωής σου. 

Με τα flashbacks στην παιδική ηλικία του ίδιου, των φίλων του, ακόμα και των γονέων του, συνειδητοποιούμε ότι κανείς δεν έφτασε να είναι το άτομο που βλέπουμε, έστω και απαίσιος, από το πουθενά. Την ιστορία του καθένας την κουβαλά μέσα του και πολλές φορές δε θα τη μοιραστεί. Κανείς δε μπορεί να κάνει μόνο καλά ή μόνο κακά πράγματα να έχει πάντα δίκιο ή άδικο.

Τέλος, είδαμε ότι το «κλείσιμο», η διαγραφή πλήρους κύκλου που αποκαθιστά τα πάντα, δεν είναι πάντα εγγυημένη. Κάποιες καταστάσεις είναι καταδικασμένες να παραμείνουν ατελείς, εκτός αν πρωταγωνιστείς σε ταινία του Spielberg. 

Σχολιασμός πολιτικών και κοινωνικών ζητημάτων

Πέρα από τις καθημερινές φιλοσοφικές αναζητήσεις, το BoJack Horseman ανά τα χρόνια προχώρησε με θάρρος σε επεισόδια σάτιρας και πολιτικού σχολιασμού. Έτσι δεν έχει διστάσει στο παρελθόν να σχολιάσει αιχμηρά, δίχως να κρύβεται και δίχως να γίνεται κλισέ, θέματα σύγχρονα και επίκαιρα.

Για παράδειγμα επεισόδιό του πραγματεύθηκαν την οπλοκατοχή, τόσο σε δημόσιο επίπεδο, με τις αντιδράσεις των μέσων και της πολιτείας μετά από ένα mass shooting, όσο και σε ιδιωτικό, με τη Diane να αρθρογραφεί για τα συναισθήματα που της προκάλεσε η δυνατότητα να υπερασπιστεί τον εαυτό της την πρώτη φορά που έπιασε όπλο. Στην πλέον πολιτική του σεζόν, την 4η, αποτύπωσε  τον πολιτικό πυρετό της προεκλογικής περιόδου όταν για τη θέση του κυβερνήτη κατευθύνθηκε να αγωνιστεί ο συμπαθής στο κοινό, αλλά άπειρος και αφελής Mr Peanutbutter, έναντι του σαφώς ικανότερου αλλά λιγότερο αγαπητού Berkowitz. Χαρακτηριστικές είναι ακόμα οι στιγμές που τα παιδιά-ηθοποιοί της παλιάς εκπομπής “Horsing Around” (ιδίως δε η Sarah Lynn) προσπαθούν να αντεπεξέλθουν στο βάρος της παιδικής διασημότητας και το επεισόδιο που αφιερώθηκε στη συζήτηση για το δικαίωμα άμβλωσης των γυναικών αλλά και του τρόπου με τον οποίο το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα των διασημοτήτων εξαφανίζεται και εκβιάζεται. Τελευταία, η σειρά έχει ασχοληθεί εκτενώς με τα κακώς κείμενα του φεμινιστικού κινήματος μέσα από τα μάτια της φεμινίστριας Diane που ενώ επιθυμεί να αναπτύξει ουσιαστική δράση μέσα από το δημόσιο ρόλο της, διαρκώς της ανατίθεται η συγγραφή ανούσιων άρθρων που καλύπτονται με αυτό το μανδύα, ενώ πολλούς επαίνους έλαβε η σειρά για τη συγγραφή του storyline σχετικά με το κίνημα  #meToo και τη σεξουαλική παρενόχληση από άνδρες με εξουσία.

Ειδική αναφορά, τέλος, θα κάνω στο ζήτημα της κατάθλιψης που σε ένα βαθμό δείχνει να υποβόσκει στη ζωή κάποιων χαρακτήρων και ιδιαίτερα του Επώνυμου. Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία η συχνότερη απορία όταν ανακύπτει κάποια είδηση για την κατάθλιψη που αντιμετωπίζουν διάσημοι, είναι «γιατί» επειδή ο κόσμος θεωρεί ότι έχουν οτιδήποτε θα μπορούσαν ποτέ να θελήσουν. Τι θα μπορούσε, αναρωτιούνται πολλοί, να οδηγήσει έναν φτασμένο και πάμπλουτο σταρ, όπως τον Robin Williams, τον Chester Bennington (Linkin Park), τον Chris Cornell (Audioslave/Soundgarden) και τον Avicii (και αυτούς μόνο τα τελευταία χρόνια), να αφαιρέσει τη ζωή του. Οι περισσότεροι από τους χαρακτήρες, σε αντίθεση με τον παντογνώστη θεατή, γνωρίζουν μεν το δικό τους φορτίο αλλά αδυνατώντας να προσεγγίσουν την ψυχοσύνθεση του άλλου, πολλές φορές έρχονται σε ρήξη. Η κατάθλιψη είναι μια χρόνια ασθένεια την οποία είναι τρομερά δύσκολο, αν όχι αδύνατο να κατανοήσει όχι μόνο ο μη πάσχων, αλλά και ο πάσχων από άλλη μορφή της. Ο πρωταγωνιστής λοιπόν, του οποίου η ζωή αναμφίβολα τον έχει οδηγήσει σε αυτή την (αναγνωρισμένη ως ασθένεια) ψυχική κατάσταση, αποτελεί ένα αναγκαίο σχόλιο-απάντηση σε κάθε απρόσεκτο σχόλιο, σε κάθε «γιατί» από όσα ακούγονται σε ανάλογα περιστατικά της επικαιρότητας. 

Τι την έκανε να διαφέρει

Η σειρά, όπως ανέφερα και στο παρελθόν, ανήκει σε ένα νέο κύμα Adult Animation που επιχειρεί να ξεκολλήσει το είδος από την εικόνα που πολλοί έχουν για αυτό, ύστερα από 30 χρόνια Simpsons, South Park και Family Guy και να αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματά του animation προς όφελος της διήγησης μιας σοβαρής ιστορίας. Στην πορεία, ενσωματώνει και σχεδόν όλες τις δυνατές μορφές χιούμορ, από λογοπαίγνια, σαρκασμό και χιουμοριστικά τραγούδια έως pop references και οπτικά συμπληρώματα της κύριας πλοκής στο background. Φαίνεται πως έχει σκοπό να παραμένει απρόβλεπτο μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο με λεπτομέρειες- θησαυρούς που είναι βέβαιο ότι δεν θα καταφέρεις να πιάσεις σε μια και μόνο θέαση. Παράλληλα, όπως θα σου τονίσει, το δίχως άλλο αυτοαναφορικά σε μια από τις πρώτες του κουβέντες ο πρωταγωνιστής, ανήκει στη σπάνια περίπτωση  που η κωμωδία αποδέχεται ότι δεν θα είναι όλα καλά στο τέλος του επεισοδίου. Σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τα Φιλαράκια που κατά το μεγαλύτερο μέρος τους υμνούν την αυτοτέλεια και κρατούν τους πρωταγωνιστές τους σε μια «φόρμα», οι πρωταγωνιστές του BoJack υμνούν τις έννοιες «συνέχεια» και «εξέλιξη»   με τα γεγονότα που βιώνουν να τους ακολουθούν σε όλη τους τη διαδρομή ως κάτι παραπάνω από running gags, ως στοιχεία της εξέλιξης τους. Αυτή είναι αναμφίβολα η δύναμη πίσω από την επιτυχία του, που το κάνει να ξεχωρίζει  και από τον «αδελφό» του στο νέο κύμα Adult Animation, το “Rick and Morty”.

Μια ακόμα ιδιαιτερότητα που λατρεύουν οι θεατές της σειράς, είναι οι φορές που δοκίμασε τα όρια του animation ως μέσο αφήγησης κα επέδειξε στην πορεία την σπάνια συγγραφική δεινότητα των συντελεστών. Ήταν πράγματι μοναδική εμπειρία να βλέπεις:

 Ένα ολόκληρο βουβό επεισόδιο  να αφήνει πίσω το επίπεδο διαλόγων της μέσης αμερικάνικης σειράς,

 Ένα άλλο επεισόδιο να βασίζεται στην αφήγηση μιας ηλικιωμένης με αλτσχάιμερ που έχει μπερδέψει τις αναμνήσεις της ζωής της,

 Έναν ήρωα να έχει μπερδέψει τα όρια μεταξύ του εαυτού του και του ρόλου που υποδύεται 

Δύο χαρακτήρες να λύνουν σπαρακτικά όλες τις διαφορές που για είκοσι σχεδόν χρόνια είχαν συσσωρεύσει στη διάρκεια ενός και μόνο μισάωρου καυγά,

Ένα επεισόδιο εξ’ ολοκλήρου αποτελούμενο από επικήδειο μονόλογο,

πολλές επισκέψεις στο σουρεαλιστικό κόσμο που φαντάζεται κάποιος υπό την επήρεια ναρκωτικών

και φυσικά πολλά επεισόδια υπό την αποκλειστική οπτική γωνία καθενός από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες της σειράς που έβαλαν το κοινό να δει μέσα από τα μάτια τους.

Αυτό ναι, θα πει ταλέντο.

Προσδοκίες από την τελευταία σεζόν

Το τελευταίο κεφάλαιο της ιστορίας, το οποίο για πρώτη φορά θα χωριστεί σε δύο μέρη (όπως έκαναν ακόμα τα Mad Men, Sopranos, Breaking Bad όταν ετοιμάζονταν για την αυλαία τους), έχει ακόμα πολλά να επιλύσει, αλλά ο καταιγιστικός ρυθμός του θα του λύσει για άλλη μια φορά τα χέρια. Αναμένεται να δούμε λοιπόν την εντονότερη προσπάθεια του BoJack να βοηθήσει τον εαυτό του, αφού παραδέχτηκε  ότι έχει ανάγκη βοήθειας και πήγε σε μια κλινική απεξάρτησης πολεμώντας το χρόνιο εθισμό του στο αλκοόλ και τα ηρεμιστικά. Παράλληλα με τα παραπάνω προβλήματα, φαίνεται αποφασισμένος να αντιμετωπίσει τη ζωή υπό μια νέα, πιο αισιόδοξη οπτική, κάτι που δεν είχε «αγκαλιάσει» ιδιαιτέρως ένθερμα στο παρελθόν. Δίπλα του έρχεται η στιγμή να ανακάμψει η Diane, η οποία στέκεται του στέκεται αλλά και τον κατηγορεί που της κρατά μυστικά διότι βλέπει στο πρόσωπό του έναν αντικατοπτρισμό της δικής της προσπάθειας για αυτοβελτίωση. Ο άλλοτε άσπονδος αντίπαλος του, Mr Peanutbutter από την άλλη πρέπει να αλλάξει τον αυθόρμητο και υπερ-ενθουσιώδη τρόπο με τον οποίο λαμβάνει όλες τις σημαντικές αποφάσεις της ζωής του. Ο Todd, ο οποίος κατά τα τελευταία χρόνια δεν ήταν πάντα υποστηρικτικός απέναντι στον BoJack που του παραχώρησε ανιδιοτελώς μια θέση στο σπίτι του, θα κληθεί να βρει τι τον γεμίζει ώστε να ζήσει ανεξάρτητα και να ωριμάσει. Τέλος, η αγαπημένη του κοινού Princess Caroline με ένα προσφάτως υιοθετημένο μωρό που τόσο επιθυμούσε θα αναζητήσει τον τρόπο να το εντάξει στην ήδη πολυάσχολη επαγγελματική της ζωή.

Χρόνο με το χρόνο, η σειρά λαμβάνει την αναγνώριση που της αρμόζει. Αν της διαφεύγει (σκανδαλωδώς, ιδιαίτερα φέτος μετά το “Free Churro”), ένα Emmy, το αναπληρώνουν όλα τα βραβεία του κοινού.

Η σειρά έγινε πιο δημοφιλής στην 5η σεζόν της με πολλά μέσα ενημέρωσης, ακόμα και ελληνικά, λιγότερο σχετιζόμενα με αυτή την κουλτούρα, να κάνουν την τιμητική αναφορά τους. Το δίχως άλλο το αξίζει.

Σε περίπου 16 μισάωρα επεισόδια ακόμα, ο συμπαθής συναισθηματικός αντι-ήρωας θα επιχειρήσει να μας πείσει, όπως ομολογεί με τους τίτλους τέλους κάθε επεισοδίου, ότι είναι περισσότερο άλογο από ο,τι άνθρωπος. Καταφέρνοντας στο τέλος να μας πείσει για το ακριβώς αντίθετο. Το να εξηγεί ένα άλογο όλες τις εμπειρίες, τις δυσκολίες και τα συναισθήματα που συνιστούν την ανθρώπινη φύση θα είναι η παρακαταθήκη του και το τελευταίο μεγάλο αστείο που, για να μιλήσω με όρους κωμωδίας, μετά από χρόνια build-up, έρχεται τώρα να βρει το “punchline” του. 

Άλκης Νικομάνης

Κινηματογραφικός συντάκτης

back to top

Comments

marina diamonds 2019 breakroom athens

candlemass 2019 breakroom athens

lara fabian 2019 breakroom athens

deerhunter 2019 breakroom athens

AGENDA

No event in the calendar
November 2019
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30