O Bob Dylan ήταν η φωνή ενός λαού που ήθελε να επαναστατήσει

Ένας καταξιωμένος καλλιτέχνης, μέσα από τα μάτια ενός απλού ανθρώπου.

Λίγα λόγια για τον Dylan 

Ο Robert Allen Zimmerman ή αλλιώς, Bob Dylan, γεννήθηκε στις 24 Μαΐου του 1941, στο Duluth της Minnesota των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Διαθέτει εβραϊκές ρίζες, καθώς οι παππούδες του ήταν Εβραίοι μετανάστες από την Λιθουανία που εγκαταστάθηκαν στην Αμερική το 1902. Από μικρή ηλικία του άρεσε να ακούει στο ραδιόφωνο blues και country μουσική, ενώ μεγαλώνοντας και rock n’ roll. Τα πρώτα του βήματα ως μουσικός, τα έκανε στο Λύκειο που συμμετείχε σε αρκετά συγκροτήματα, διασκευάζοντας τραγούδια μεγάλων ονομάτων της εποχής του, όπως του Little Richard και του Elvis Presley. Το να παίζει όμως «πιασάρικα» τραγούδια δίχως βαθύτερο νόημα, που δεν μπορούσαν να αντικατοπτρίσουν την πραγματικότητα, δεν του ήταν αρκετό. Έτσι στράφηκε στη folk μουσική και άρχισε να γράφει και να παίζει τα πρώτα του τραγούδια στις εβραϊκές συνοικίες που ζούσε, παρουσιάζοντας τον εαυτό του με το νέο του όνομα “Bob Dylan”. Κάπως έτσι «βρήκε» τον εαυτό του και αυτό που ήθελε να αντιπροσωπεύει σαν δημιουργός. Στις αρχές του 1960 εγκατέλειψε το κολλέγιο που φοιτούσε και ταξίδεψε μέχρι την Νέα Υόρκη για να πραγματοποιήσει συναυλίες, αλλά και να γνωρίσει από κοντά τον μουσικό, Woody Guthrie, που αποτελούσε την μεγαλύτερη επιρροή. Δύο χρόνια αργότερα κυκλοφόρησε το ντεμπούτο άλμπουμ του, κινούμενο σε folk, blues και gospel ήχους και σιγά-σιγά άρχισε η ανοδική του πορεία στον κόσμο της μουσικής, κουβαλώντας μεγάλες επιτυχίες και πολλές βραβεύσεις για το έργο του. Ο Dylan εξακολουθεί να μένει αγαπητός στον κόσμο, με τραγούδια γραμμένα από τα βιώματα και τις εμπειρίες που έχει αποκτήσει από τα ταξίδια του, γνωστά επίσης για το αντιπολεμικό περιεχόμενό τους, αλλά και για καθημερινά προβλήματα, σκέψεις και συναισθήματα των απλών ανθρώπων, όπως ήταν και είναι ένας από αυτούς. 

Γράφει ο Νικόλας Αραχωβίτης

Ιστορίες πίσω από τραγούδια του Dylan 

Like a Rolling Stone  - ‘Highway 61 Revisited’ (1965)  

Ύστερα από την περιοδία του στην Αγγλία, τον Μάιο του 1965 και επιστρέφοντας στην Αμερική εξαντλημένος και με άσχημη ψυχολογία, ο Dylan σκέφτεται να σταματήσει να τραγουδάει. «Είναι πολύ κουραστικό να έχεις ανθρώπους να σου λένε πόσο τους αρέσεις όταν δεν αρέσεις εσύ στον εαυτό σου», θα πει αργότερα σε συνέντευξή του. Ξεκινάει λοιπόν να γράφει μια ιστορία 20 σελίδων, μέσα από την οποία προσπαθεί να εκτονωθεί. «Δεν είχα γράψει κάτι ανάλογο ποτέ και τότε κατάλαβα τι πρέπει να κάνω στη ζωή μου». Κάνοντας μια σύνοψη σε τέσσερις σελίδες, αποφασίζει να την ηχογραφήσει σε ένα τραγούδι διάρκειας μεγαλύτερης των έξι λεπτών. 

Η ιστορία μιλά για μία νεαρή κοπέλα (Miss Lovely) που κάποτε υπήρξε πλούσια, αλλά τώρα ζει στον δρόμο έχοντας λίγα, κοντά σε άτομα τα οποία περιφρονούσε στο παρελθόν. Μέσα από αυτή την ιστορία, ο Bob Dylan σκιαγραφεί την κατάρρευση των αξιών στην Δύση, αλλά συνάμα τάσσεται στο πλευρό της κοπέλας, λέγοντάς της πως «όταν δεν έχεις τίποτα, δεν έχεις τίποτα να χάσεις». Πολλοί πιστεύουν πως οι στίχοι απευθύνονται στον ίδιο. Κάποιοι βέβαια έχουν άλλη άποψη, αφού αυτό δεν έχει διευκρινιστεί. “How does it feel? To be without a home. Like a complete unknown, like a rolling stone”. «Πώς αισθάνεσαι; Να είσαι χωρίς σπίτι. Σαν ένας εντελώς άγνωστος, σαν μια κυλιόμενη πέτρα». Φυσικά εδώ ο Dylan, λέγοντας “rolling stone” δεν αναφέρεται στο συγκρότημα, αλλά σε μία κατάσταση συναισθηματικής «μετάπτωσης» που βρίσκεται κάποιος.  

Αξιοσημείωτο είναι, πως το συγκεκριμένο τραγούδι, κατέχει την πρώτη θέση στη λίστα με τα 500 καλύτερα τραγούδια όλων των εποχών του περιοδικού Rolling Stone. Ο Bruce Springsteen έχει δηλώσει χαρακτηριστικά πως «ο πυροβολισμός στην έναρξη του τραγουδιού ακουγόταν σαν κάποιος να κλώτσησε και άνοιξε την πόρτα στο μυαλό σου», ενώ από την άλλη ο Jimi Hendrix, χάρη σε αυτό το κομμάτι έγινε τραγουδιστής, ενώ μέχρι εκείνη τη στιγμή, θεωρούσε τον εαυτό του μόνο κιθαρίστα. Για να τραγουδήσει λοιπόν κανείς, καταλαβαίνουμε πως δε χρειάζεται απαραίτητα να έχει καλή φωνή. Το προσχέδιο του χειρόγραφου του 'Like a Rolling Stone', πουλήθηκε σε δημοπρασία με τιμή πάνω από δύο εκατομμύρια δολάρια. 

Mr. Tambourine Man  - ‘Bringing it All Back Home’ (1965)  

Το συγκεκριμένο τραγούδι αν και γράφτηκε στις αρχές του 1964, δεν συμπεριλήφθηκε στο άλμπουμ Another Side of Bob Dylan και αυτό γιατί ο Bob Dylan θεωρούσε αρχικά πως ήταν κάτι πολύ προσωπικό για να το μοιραστεί. Είναι από τις πρώτες φορές που ο Dylan χρησιμοποιεί με έντονο τρόπο εικονοπλαστική στιχουργική, εμπνευσμένος από τα ταξίδια του στη Νέα Υόρκη. Ένα σενάριο λέει πως ο Mr. Tambourine είναι ο Bruce Langhorne, ένας φίλος του Dylan, ο οποίος παίζει ηλεκτρική κιθάρα στο άλμπουμ που περιέχεται το τραγούδι. Παρόλα αυτά όμως, το τραγούδι δεν μιλάει για τον Langhorne, αλλά για εκείνους που δεν ελπίζουν τίποτα και ακολουθούν τον περιπλανόμενο μουσικό, χωρίς να τους ενδιαφέρει ο προορισμός.  

Από πλευράς μουσικής, το Mr. Tambourine Man, βασίζεται σε μία στοχευμένη μελωδική μονοτονία, με την οποία ο δημιουργός πετυχαίνει να επικεντρώσει τον ακροατή στους στίχους του τραγουδιού. Η λιτή ενορχήστρωση και η λεπτή φωνή του είναι κάτι που βοηθά σε αυτό. Ο Paul McCartney των Beatles, είχε δηλώσει πως είναι το αγαπημένο του τραγούδι από όλα όσα έχει γράψει ο Dylan

Η επιτυχία του Mr. Tambourine Man ήρθε με έμμεσο τρόπο, όταν οι Byrds διασκεύασαν το τραγούδι και το κυκλοφόρησαν λίγες μόλις μέρες μετά τον Bob Dylan, φτάνοντας στην πρώτη θέση των charts Ευρώπης και Αμερικής, χαράζοντας έτσι το μονοπάτι του folk rock. Κάπως έτσι ο Dylan θα αποτελούσε επιρροή για πολλούς καλλιτέχνες μετέπειτα, ίσως και μεγαλύτερη της δικής του εμπορικής επιτυχίας.

Girl from the North Country  - ‘Freewheelin΄’ (1963)  

Στα τέλη του 1962 ο 21 χρονών τότε Dylan, ταξίδεψε, για πρώτη φορά, παρέα με την κιθάρα του στην Αγγλία που εκεί γνώρισε τον Martin Carthy, ο οποίος του έμαθε πολλές folk μπαλάντες. Μία από αυτές ήταν και το Scarborough Fair που λίγα χρόνια αργότερα θα έκαναν γνωστό με την εκτέλεσή τους οι Simon & Garfunkel. O Bob Dylan έβαλε νέους στίχους στο τραγούδι, χρησιμοποιώντας απλά κάποιες φράσεις ίδιες.  

Το τραγούδι αναφέρεται σε ανθρώπους που εξαιτίας της απόστασης αναγκάζονται να χωρίσουν. Εν ολίγοις, ο Dylan ζητάει από κάποιον που ταξιδεύει μέχρι τη «Βόρεια Χώρα», να στείλει χαιρετίσματα στην πρώην κοπέλα του και να δει «εάν τα μαλλιά της κρέμονται» γιατί αυτός είναι ο τρόπος που τη θυμάται καλύτερα και «αν αυτή φοράει ένα τόσο ζεστό παλτό» για να την κρατά από τα ουρλιαχτά του ανέμου. Το ενδιαφέρον του για αυτήν είναι προφανές. Κάποιοι πιστεύουν πως αναφέρεται στην Echo Helstrom, μια φίλη του από το σχολείο, ενώ άλλοι, στην Suze Rotolo, που με την απουσία της κυριεύει τον Dylan για όλο άλμπουμ. 

Με πιο γνωστή την ηχογράφηση του τραγουδιού, που πραγματοποίησε μαζί με τον Johnny Cash το 1969, για τον ‘Nashville Skyline’, ο Bob Dylan εξακολουθεί να δημιουργεί αυτή τη μοναχική ατμόσφαιρα, όπως καταφέρνει και στην πρώτη solo εκτέλεση, λόγω των συναισθημάτων που νιώθει για την συγκεκριμένη κοπέλα. 

The Times they Are a-Changin'  - ‘The Times they Are a-Changin'’ (1963)  

«Ήθελα να γράψω ένα μεγάλο τραγούδι, με λίγους και περιεκτικούς στίχους, που να πέφτουν ο ένας πάνω στον άλλο υπνωτικά» είχε πει χαρακτηριστικά ο Bob Dylan σε συνέντευξή του. Οι καιροί άρχιζαν να αλλάζουν όντως και ο ίδιος το είχε προβλέψει. Ένα μήνα μετά την πρώτη παρουσίαση του τραγουδιού του στο Carnegie Hall, θα γινόταν η δολοφονία του προέδρου John Kennedy, γεγονός που έμελλε να αλλάξει ολόκληρη την κοινωνία της τότε Αμερικής. Οι πιο νέοι όμως, θα εξακολουθούσαν να ζουν με την ελπίδα πως τα πράγματα μπορούν να καλυτερεύσουν. «Μην κριτικάρεις αυτό που δεν μπορείς να καταλάβεις», «Και μη μιλάς πολύ σύντομα...ο τροχός είναι ακόμα σε περιστροφή», «Ο ηττημένος του τώρα αργότερα θα κερδίσει» «Ο αργός του σήμερα θα γίνει γρήγορος αύριο». Ένα τραγούδι με τα πιο σοβαρά περιεχόμενα και προφητικά λόγια που έχει γράψει ο Dylan. Ένα τραγούδι που φαίνεται πιο επίκαιρο από ποτέ, ακόμα και σήμερα.

Positively 4th Street  - Single (1965)  

Είναι περίεργο που το Positively 4th Street  κατάφερε να βρεθεί μέσα στις 10 πρώτες θέσεις των charts, Ευρώπης και Αμερικής και αυτό γιατί δεν αποτελεί απλά ένα γλυκανάλατο τραγούδι με μια πιασάρικη μελωδία. Αντιθέτως, είναι ένα τραγούδι που μέσα από τους στίχους του, δημιουργεί ένα επιθετικό κλίμα καθώς μιλά τόσο για όσους αισθάνθηκαν προδομένοι από την προσωπική του αλλαγή καλλιτενικά, όσο και για την υποκρισία των ανθρώπινων σχέσεων, αλλά και τις φιλίες χωρίς ειλικρίνεια. Το περιεχόμενό τους, προήλθε από το κείμενο που ενέπνευσε τον Dylan και για τη δημιουργία του 'Like A Rolling Stone'. Ο “4th Street” πιθανόν να είναι κάποιος δρόμος στον οποίον έμενε παλιότερα ο Bob Dylan και έχει «αφήσει πίσω» του, μαζί με τους παλιούς του φίλους. Το ύφος τον στίχων είναι τόσο στεγνό και απόλυτο, ενώ εκφράζει τους μεγάλους προβληματισμούς του μέσα από πολύ κυνικές φράσεις, ανοίγοντας για αργότερα το δρόμο σε ένα τρόπο γραφής του Morrissey, ακόμα κι αν ο ίδιος δεν παραδέχτηκε ποτέ την επιρροή του από τον Dylan

Νικόλας Αραχωβίτης

Μουσικός συντάκτης

Media

back to top

Comments

AGENDA

No event in the calendar
July 2020
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Editorial