Ακροδεξιά και ρατσισμός: Πώς ο Morrissey κατέστρεψε την κληρονομιά του

Bigmouth strikes again (and again).

Όταν μια ημέρα σαν σήμερα, 22 Μαϊου του 1959, γεννήθηκε στο Λάνκασιρ του Ηνωμένου Βασιλείου ο Στίβεν Πάτρικ Μόρισεϊ, κανείς δεν μπορούσε να περιμένει τον αντίκτυπο που θα είχε αυτό το επώνυμο στην παγκόσμια μουσική σκηνή. Μεγαλωμένος σε μια οικογένεια Ιρλανδών μεταναστών της εργατικής τάξης, αγάπησε τον Όσκαρ Ουάιλντ, το ρεύμα του kitchen sink realism (κάτι σαν τη βρετανική εκδοχή των beatniks) και φυσικά τη μουσική. Μετά από αρκετό γράψιμο κι αρκετή μουσική, γνώρισε τον Τζόνι Μαρ, σχημάτισε τους Smiths και ξεκίνησε να αφήνει το στίγμα του στην ποπ κουλτούρα. Το πολιτικό αποτύπωμα του συγκροτήματος ήταν αδιαμφισβήτητο. Η μοναρχία, η Θάτσερ, ο βρετανικός δικομματισμός και το ιμπεριαλιστικό μοντέλο που ακολουθούνταν ακόμα και τότε, η Εκκλησία, το εκπαιδευτικό σύστημα, το BBC και κάθε μορφής ελίτ ή ιερή αγελάδα, έμπαιναν συχνά στο στόχαστρο τόσο των στίχων, όσο και των δηλώσεων του “Μοζ”. Κι ας μην πιάσουμε καν το κομμάτι του βιγκανισμού. Όταν το 1987 διαλύθηκαν λόγω “προσωπικών διαφορών” με τον Μαρ, άφησαν μια τεράστια κληρονομιά και η αρχή της -επίσης πολύ επιτυχημένης- σόλο καριέρας του, ήταν και η αρχή της απομυθοποίησής του.

Γράφει ο Δημήτρης Φαληρέας

Θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε μια πολύ ωραία κουβέντα γύρω από τον διαχωρισμό καλλιτέχνη κι έργου, αλλά όταν το έργο κάποιου είναι το “This Is Not Your Country” και το “Asian Rut”, δεν τίθεται τέτοιο ζήτημα. Κι αν στο Maladjusted του ’97 ήταν ήδη “γεροξεκούτης”, στην περίφημη δήλωση “Δεν μισώ τους Πακιστανούς, αλλά τους αντιπαθώ υπερβολικά” ήταν τόσο νέος που ακόμα δεν υπήρχαν οι Smiths. Ήταν η περίοδος που το πανκ συγκρότημά του, οι Slaughter & The Dogs μάζευε skinheads στις συναυλίες του. Η πρώτη περίοδος μάλλον, γιατί με το που έμεινε σόλο, ξανάρχισε να συμβαίνει το ίδιο. Στις αρχές των 90’s, σε συναυλία στο Finsbury Park, ένα σημείο που σημειώνονταν πάμπολλες ρατσιστικές επιθέσεις εκείνη την εποχή, τυλίχτηκε με μια Βρετανική σημαία μπροστά από ένα κοινό γεμάτο skinheads κι ακροδεξιούς που παραληρούσαν, κάτι που θα εξελισσόταν σε μοτίβο, καθώς οι εμφανίσεις του συχνά μετατρέπονταν σε σημεία συνάντησης κι οργάνωσης του φασιστικού Εθνικού Μετώπου. Το ’92 δηλώνει στο Q “Δεν πιστεύω ότι οι λευκοί και οι μαύροι άνθρωποι θα καταφέρουν να συνυπάρξουν ή να συμπαθήσουν ο ένας τον άλλον” και το 1993 κυκλοφορεί το “National Front Disco” που μιλάει για ένα νέο αγόρι που προσχωρεί στο Εθνικό Μέτωπο και όλοι γύρω του δεν το εγκρίνουν, κάτι που αφενός έβαλε πολύ κόσμο να σκέφτεται μήπως το αγόρι αυτό είναι ο ίδιος ο Μόρισεϊ κι αφετέρου είχε στο ρεφρέν τον στίχο “Yeah, yeah, yeah, yeah, England for the English” χωρίς καμία νύξη κριτικής ή ειρωνείας.

Τα χρόνια πέρασαν, η χιλιετία άλλαξε και ο πλέον θρύλος της indie έδωσε μια ξεκάθαρη απάντηση στο αν είναι ξενοφοβικός, με δηλώσεις όπως “Η Αγγλία είναι πλέον μια ανάμνηση, οι πύλες έχουν γεμίσει” και “ταξίδεψε στην Αγγλία και δεν θα έχεις καμία ιδέα που βρίσκεσαι”. Όταν δε, η κουβέντα φτάνει στον βιγκανισμό και τα δικαιώματα των ζώων, τα πράγματα μπερδεύονται ακόμα περισσότερο. Συνέκρινε το Ολοκαύτωμα με τη βιομηχανία κρέατος, όταν ξέσπασε το κίνημα Black Lives Matter, φόρεσε μπλούζα Animal Lives Matter, είπε ότι οι Κινέζοι είναι υπο-είδος επειδή είναι κρεατοφάγοι (λες και οι Άγγλοι δεν είναι) και σαν κερασάκι στην τούρτα, δήλωσε ότι η διαθεσιμότητα κρέατος halal (δηλ. ευλογημένο, άρα κατάλληλο για βρώση και από τους Μουσουλμάνους) στα σχολεία, ενισχύει τον ISIS. Τρέχα γύρευε. Στην πιο πρόσφατη πολιτική επικαιρότητα, ωσάν την Ελένη Λουκά του Μάντσεστερ επικαλέστηκε “το τέλος του πολιτισμού” επειδή ο Δήμαρχος του Λονδίνου, Σαντίκ Καν είπε amazin’ αντί για amazing, ενώ ο πάλαι ποτέ υπερήφανος απέχων από τις εκλογές, στήριξε δημόσια -και φόρεσε και την ανάλογη καρφίτσα σε συναυλία του- το μικρό ακροδεξιό κόμμα For Britain της Αν Μαρί Γουότερς. Και όταν λέμε ακροδεξιό, εννοούμε ότι τα στελέχη της εκδιώχθηκαν από τον πυρήνα της βρετανικής ακροδεξιάς, UKIP, όταν ο Φάρατζ και ο Μπόλτον τους αποκάλεσαν “ναζί”. Κάτι σαν να διώχνει ο Καρατζαφέρης στελέχη από τον ΛΑΟΣ επειδή παραείναι ρατσιστές. Ε, σε αυτούς έδωσε endorsement ο παλιοσιχαμένος (προσωπική άποψη). Και σαν κερασάκι στην τούρτα, σε μία συναυλία στο Πόρτλαντ τον περασμένο Σεπτέμβρη, σταμάτησε το λάιβ για να διώξει μια γυναίκα που κρατούσε πλακάτ με την ατάκα Bigmouth Indeed και το έμβλημα του For Britain σε απαγορευτικό κύκλο.

700 λέξεις άρθρο μέχρι στιγμής κι αυτές είναι μερικές μόνο από τις ιστορίες μίσους και παράνοιας που έχει δώσει στη δημοσιότητα το δεύτερο πιο επιδραστικό (εν ζωή) πολιτιστικό είδωλο της Μεγάλης Βρετανίας, κατά το BBC. Ο πρώην τραγουδιστής των Smiths δεν είναι ούτε γεροπαράξενος, ούτε θύμα παραπληροφόρησης, ούτε πρόδωσε τα ιδανικά της νιότης του, όπως ο Λάιντον των Sex Pistols. Είναι ρατσιστής και ποτέ δεν υπήρξε κάτι διαφορετικό. Η πολιτική του ταυτότητα είναι ένα τερατώδες υβρίδιο προοδευτισμού, ξενοφοβίας κι επιλεκτικής ευαισθησίας που αφήνει τον εκάστοτε ακροατή να διαλέξει τι θα ακούσει. Αγαπάει και υπερασπίζεται την εργατική τάξη, κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει, αλλά μόνο όταν αυτή είναι λευκή και γηγενής. Η προσφορά των Smiths και του ίδιου του Μοζ στη μουσική και την ποπ κουλτούρα είναι τόσο μεγάλη που θεωρητικά δεν μπορεί να κλονιστεί, όμως σε μια κοινωνία αφορισμών, αναθεωρητισμού και αυξανόμενης πόλωσης γύρω από τέτοια ζητήματα, δεν υπάρχουν εγγυήσεις. Όχι σε μία Αγγλία που κόντεψε να βγάλει τον Μάικλ Τζάκσον από τα ραδιόφωνα, εξαιτίας ενός ντοκιμαντέρ (!) για μια υπόθεση που έχει αθωωθεί στο δικαστήριο. Δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι που ανατρίχιαζαν με τους στίχους του και πλέον του έχουν γυρίσει την πλάτη, δεν υπάρχει πια το ενδεχόμενο του misquoting ή μίας εναλλακτικής ανάγνωσης των δηλώσεών του, γιατί έχει φροντίσει να μην αφήσει περιθώριο. Το σλόγκαν Cancel Morrissey αποκτά ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές, η ασυλία των ΜΜΕ έχει τελειώσει και η μουσική του δεν είναι πια τόσο καλή ώστε να καταφέρνει να κλείνει τα μάτια του κοινού και να αφήνει ανοιχτά τα αυτιά του. Η αλήθεια είναι ότι ακόμα κι αν αντιστραφεί αυτός ο χείμαρρος -που πολύ αμφιβάλλω- η κληρονομιά του θα έχει έναν μεγάλο αστερίσκο και το μόνο που ελπίζω, είναι να μείνει ανέγγιχτο το κομμάτι που ποτέ δεν συνδέθηκε με τη σκοτεινή πλευρά του, δηλαδή τα 5 χρόνια του με τους Smiths.

Αν ο Μόρισεϊ έχει γίνει unloveable, φταίει εκείνος και μόνο εκείνος.

Δημήτρης Φαληρέας

Αρχισυντάκτης

back to top

Comments

AGENDA

No event in the calendar
August 2020
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Editorial