Which Side Are You On: Τα τραγούδια μιας μεγαλειώδους απεργίας

Which side are you on boys?

Η ιστορία του εργατικού κινήματος έχει πρωταγωνιστήσει σε μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωση τόσο της σύγχρονης ιστορίας, όσο και της εργασιακής πραγματικότητας που ζούμε και συνεχίζει να εξελίσσεται και φυσικά η μουσική δεν θα μπορούσε να λείπει από την εξίσωση. Από τον Woody Guthrie του “This Land Is Your Land” μέχρι τους Parquet Courts του “Total Football”, καλλιτέχνες και συγκροτήματα παίρνουν θέση και μέσα από τη μουσική και τους στίχους τους, τους κρατούν συντροφιά, τους δίνουν κουράγιο  και υμνούν τους αγώνες τους. Με αφορμή την Εργατική Πρωτομαγιά, γυρίζουμε στη Βρετανία του 1984 και κοιτάζουμε τη μεγαλειώδη απεργία των Ανθρακωρυχείων, μέσα από τα τραγούδια που γράφτηκαν γι’ αυτήν.

Γράφει ο Δημήτρης Φαληρέας

Στις 6 Μαρτίου 1984, οι ανθρακωρύχοι της Μεγάλης Βρετανίας κηρύσσουν μια απεργία της οποίας το μέγεθος, η διάρκεια και ο αντίκτυπος δεν είχαν προηγούμενο ή επόμενο. Ενάντια στο κλείσιμο των -κρατικοποιημένων- ανθρακωρυχείων από την κυβέρνηση των Συντηρητικών της Μάργκαρετ Θάτσερ, οι ανθρακωρύχοι, με εξέχουσα φιγούρα τον Άρθρουρ Σκάργκιλ, Πρόεδρο του Εθνικού Συνδικάτου Ανθρακωρύχων (NUM) απήργησαν για 1 χρόνο (μέχρι τις 3 Μαρτίου 1985) με ποσοστά συμμετοχής που ξεπερνούσαν ανά περιοχές το 90% των εργατών και το πλάνο τους ήταν να δημιουργήσουν μια ενεργειακή έλλειψη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Από την άλλη μεριά, η στρατηγική της Θάτσερ ήταν να κρατήσει στη δουλειά όσους περισσότερους απεργοσπάστες μπορούσε, ώστε να δημιουργηθεί απόθεμα και παράλληλα να διαλύει τις συγκεντρώσεις των απεργών μέσω επιθέσεων της Αστυνομίας –σχέδιο το οποίο τελικά απέδωσε καρπούς, καθώς η απεργία έληξε με ήττα των ανθρακωρύχων και κλείσιμο των περισσότερων ορυχείων.


[Η συλλογή Which Side Are You On: Music for the Miners from the Northwest κυκλοφόρησε το 1985 και τα έσοδα από την αγορά του δίσκου προορίζονταν για την ενίσχυση των απεργών. Περιέχει διασκευές κλασικών εργατικών κι επαναστατικών τραγουδιών, άλλα και μερικά γραμμένα ειδικά για την απεργία. Αντίστοιχη πρωτοβουλία ήταν και το The Last Nightingale, ένας δίσκος-συνεργασία του Robert Wyatt με το πειραματικό συγκρότημα Henry Cow και τον ποιητή Adrian Mitchell.]

 Σε μία ιστορία πολύ σύνθετη και μεγάλη για να χωρέσει σε ένα τέτοιο άρθρο, δεν έλειψαν οι συγκινήσεις. Οι απεργοί πάσχιζαν να επιβιώσουν μένοντας χωρίς μισθό για έναν ολόκληρο χρόνο και ζούσαν από την στήριξη του λαού -κάτι που οδήγησε στην πρώτη σύνδεση του εργατικού κινήματος με τις LGBT ομάδες και το φεμινιστικό κίνημα, που βοήθησαν μαζεύοντας χρήματα- και φυσικά η κοινωνία διχάστηκε πλήρως. Με πιο θλιβερές στιγμές τις δολοφονίες των διαδηλωτών Ντέιβιντ Τζόουνς και Τζο Γκριν και τον θάνατο 3 εφήβων (ηλικίας 15 και 14 ετών) ενώ συνέλλεγαν άνθρακα, σημειώθηκαν πάρα πολλές επιθέσεις και βανδαλισμοί σε βάρος απεργών, συζητήθηκε ανοιχτά η χρήση του στρατού για την καταστολή της απεργίας, καταγγέλθηκαν πάρα πολλά περιστατικά εκβιασμών, αστυνομικής βίας, ενώ στην αυτοβιογραφία της, η Στέλα Ρίμνγκτον, Διευθύντρια της Βρετανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (MI5) παραδέχτηκε πως είχαν παγιδεύσει και παρακολουθούσαν τα τηλέφωνα συνδικαλιστών του NUM. Βέβαια, τα περιστατικά βίας δεν έλειψαν και από την πλευρά των διαδηλωτών. Παρότι η συντριπτική πλειονότητα επέλεξε ειρηνικές μεθόδους, σημειώθηκαν επιθέσεις σε απεργοσπάστες που πήγαιναν να πιάσουν δουλειά, ενώ στο Ρόσινγκτον προσπάθησαν να παγιδεύσουν μέσα στο ορυχείο μερικούς επιθεωρητές ασφαλείας. Το αποκορύφωμα όμως ήρθε στις 18 Ιουνίου 1984 με μια σύγκρουση που έμεινε στην ιστορία ως “Η Μάχη του Όργκριβ”. Έξω από το εργοστάσιο παραγωγής οπτάνθρακα (κωκ) του Όργκριβ στο Νότιο Γιόρκσαιρ, αναπτύχθηκαν 5.000 διαδηλωτές ώστε να αποτρέψουν τα φορτηγά να μεταφέρουν το κωκ. Όταν προσπάθησαν να κλείσουν τον δρόμο, μια αστυνομική δύναμη 6.000 ανδρών από 18 διαφορετικά σώματα, μεταξύ των οποίων και έφιπποι αστυνομικοί, αλλά και σκυλιά, επιτέθηκαν στους διαδηλωτές. Το σημείο δεν βοήθησε τους απεργούς, καθώς επρόκειτο για μια ανοιχτή πεδιάδα με μόνη έξοδο διαφυγής τις γραμμές του τρένου και το αποτέλεσμα ήταν 123 τραυματίες, 95 συλλήψεις (όλοι αθωώθηκαν) και μία από τις πιο βίαιες συρράξεις στην ιστορία της Βρετανίας. Να σημειωθεί ότι η ίδια τακτική από τις ίδιες αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποιήθηκε και οδήγησε στην τραγωδία του Χίλσμπορο λίγα χρόνια αργότερα. Μπορείτε να δείτε ένα σύντομο και κατατοπιστικό βίντεο της Guardian για την Μάχη του Όργκριβ, εδώ.


[Περιγράφοντας την Μάχη του Όργκριβ, οι Dire Straits έγραψαν το συγκλονιστικό “Iron Hand” το 1990.]

Και κάπως έτσι φτάνουμε στην μουσική πλευρά της ιστορίας. Πώς αποτυπώθηκαν μέσα από τα τραγούδια αυτά τα γεγονότα κι αυτές οι αφηγήσεις; Λαμβάνοντας υπόψιν το προφίλ των περισσότερων εργατών, το φολκ ύφος όσων γράφτηκαν εκείνη την περίοδο είναι αναμενόμενο. Όπως επίσης και το ανανεωμένο ενδιαφέρον για παλαιότερα τραγούδια για τα ορυχεία και τα συνδικάτα. Σε αυτό το κλίμα, ακόμα και η  επανεκτέλεση του κλασικού “Which Side Are You On?” από τον Billy Bragg, εισάγει μεν την ηλεκτρική κιθάρα, στο ίδιο ύφος δε. Οι επικαιροποιημένοι στίχοι του, εκφράζουν την απελπισία των ανθρακωρύχων από την αδιαφορία μεγάλου μέρους της Βρετανικής κοινωνίας.

Παράλληλα με την απεργία, ο Sting, στο πρώτο του σόλο άλμπουμ, The Dream of the Blue Turtles, γράφει το “We Work the Black Seam”, ένα ιδιαίτερα σκληρό στιχουργικά κομμάτι που αποτυπώνει το εξοντωτικό επάγγελμα του ανθρακωρύχου, επιτίθεται στα “λογιστικά” πίσω από την εξόρυξη, καθώς και την καταστροφή του περιβάλλοντος.

Ακόμα κι αν απέτυχε να αποτρέψει το κλείσιμο των ορυχείων,η μάχη των ανθρακωρύχων με τη Θάτσερ άφησε τεράστια παρακαταθήκη στο εργατικό κίνημα και έμεινε στη μνήμη του Βρετανικού -και όχι μόνο- λαού για πολλά χρόνια. Τα χρόνια που πέρασαν, δεν ήταν λίγοι οι καλλιτέχνες που αποφάσισαν να αποτίσουν φόρο τιμής στην μεγαλειώδη απεργία. To 1987, οι U2 γράφουν το “Red Hill Mining Town”. Το πρώτο track της δεύτερης πλευράς του θρυλικού τους άλμπουμ The Joshua Tree περιγράφει μέσα από τα μάτια ενός εργάτη τα γεγονότα που ακολούθησαν τη λήξη της απεργίας.

Την ίδια χρονιά, ο Roger Waters, αφού έχει “περιλάβει” ήδη τη Θάτσερ για τον Πόλεμο των Φόκλαντ, μέσα από το άλμπουμ των Pink Floyd, The Final Cut (1982), επανέρχεται με το προσωπικό του δίσκου Radio K.A.O.S. όπου κάνει πολλές αναφορές τόσο στην απεργία, όσο και στις συνέπειές της. Επίσης οι Smiths, στον τελευταίο τους δίσκο Strangeways, Here We Come, χρησιμοποιούν τις φωνές των ανθρακωρύχων στο intro του “Last Night I Dreamt That Somebody Loved Me”. Ωστόσο, αυτή η εκτέλεση χρησιμοποιήθηκε μόνο για το άλμπουμ και όχι για το single ή τις επόμενες συλλογές που το συμπεριέλαβαν.

Μπαίνοντας στη νέα χιλιετία, οι Pulp κυκλοφόρησαν τη συλλογή τους, Hits (2002), με τελευταίο κομμάτι το ακυκλοφόρητο έως τότε “Last Day of the Miners Strike”, ενώ ένα χρόνο αργότερα οι πάντα πολιτικοί Manic Street Preachers κάνουν ευθείες αναφορές μέσα από τα τραγούδια τους “1985” και “A Design for Life”.

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το Every Valley (2017), ένα concept άλμπουμ της αρτ ροκ μπάντας Public Service Broadcasting που περιστρέφεται γύρω από την ιστορία των ανθρακωρυχείων στην Ουαλία, ως αλληγορία για τις παρατημένες κοινωνίες στον Δυτικό κόσμο.

Η ιστορία του εργατικού κινήματος είναι γεμάτη με σπουδαίες νίκες και οδυνηρές ήττες και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι αυτές είναι που διαμορφώνουν τις συνθήκες που ζούμε κι εργαζόμαστε. Σήμερα, την πιο περίεργη Εργατική Πρωτομαγιά εδώ και δεκαετίες και μπροστά σε μια αβέβαιη οικονομία κι μία επισφαλή εργασιακή πραγματικότητα, μάλλον κρίνεται αναγκαίο να θυμόμαστε τη δύναμη που έχουμε στους αριθμούς και την ενότητα και ενίοτε να παίρνουμε κουράγιο από μερικά στιχάκια των Pulp για ανθρώπους που δεν έχασαν την δύναμή τους και διεκδίκησαν δυναμικά ένα καλύτερο μέλλον.

“…I dreamt that I was living back in the mid 1980's.
People marching, people shouting, people wearing pastel leather.
The future's ours for the taking now, if we just stick together…”

Δημήτρης Φαληρέας

Αρχισυντάκτης

back to top

Comments

AGENDA

No event in the calendar
July 2020
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Editorial