Η ρετρολαγνεία είναι μειονέκτημα, όχι δικαιολογία

Ή αλλιώς, η εμπορευματοποίηση της νοσταλγίας.

Στις 6 Μαΐου 2010 ο Ronnie James Dio πέθανε. Στις 18 Μαρτίου 2011 η Wendy Dio (σύζυγος/χήρα του Dio και manager του για αρκετά χρόνια), αποφάσισε να τον «αναστήσει» για να «τιμήσει την κληρονομιά του». Έτσι, δημιουργήθηκε ένα συγκρότημα με το όνομα Dio Disciples (οι μαθητές του Dio κοινώς), το οποίο περιοδεύει από τότε ανά τακτά χρονικά διαστήματα, με τις περιοδείες να ονομάζονται “Dio Returns”. Τα μέλη της μπάντας είναι οι Graig Goldy στις κιθάρες, Simon Wright στα drums και Scott Warren στα πλήκτρα (οι οποίοι έχουν συνεργαστεί στο παρελθόν με τον Dio), και ο Bjorn Englen στο μπάσο με τους Tim “Ripper” Owens (ex-Judas Priest, ex-Iced Earth, ex-Malmsteen) και Oni Logan (Lynch Mob) στα φωνητικά, που δεν έχουν συνεργαστεί ποτέ με τον Dio. Φυσικά η μπάντα έχει για manager την Wendy Dio, και όλοι αυτοί πλασάρονται ως «megarockstars» στις αφίσες. Αρκετά όμως με τα εγκυκλοπαιδικά, ας περάσουμε στο κυρίως θέμα.

Γράφει ο Μάρκος Σκυριανός

Το θέμα είναι ότι από το 2016 και μετά, κατά την διάρκεια των συναυλιών των Dio Disciples, από μία οθόνη που υπάρχει στην σκηνή, εμφανίζεται η μορφή του Dio, η μπάντα παίζει ζωντανά, και η φωνή του Dio προερχόμενη από διάφορες live ηχογραφήσεις γύρω από τις αρχές του 21ου αιώνα, ακούγεται να τραγουδάει. Το πρόγραμμα μοιράζεται μεταξύ της προβολής και των 2 live τραγουδιστών, και σε 2-3 τραγούδια συνυπάρχουν στην σκηνή και οι τραγουδιστές και η προβολή. Όταν η οθόνη δεν προβάλλει τον Dio, προβάλλει διάφορα graphics και μέλη του συγκροτήματος, όπως σε κάθε άλλη metal (και όχι μόνο) συναυλία. Και εδώ είναι που ξεκινάνε τα προβλήματα. 

Θέλοντας να ξεκινήσω λίγο «μαλακά» την αναφορά μου στα προβλήματα (και για να δείξω ότι αυτό το άρθρο είναι αποτέλεσμα έρευνας και σκέψης), θα αναφερθώ στα τεχνικά. Το «κόλπο» δεν είναι καινούριο. Βασίζεται κατά ένα ποσοστό στην τεχνική Pepper’s Ghost, που εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1862. Ουσιαστικά, όπως μπορείτε να δείτε και από την παρακάτω εικόνα, η θεατρική σκηνή έχει μία τεράστια διαφάνεια μπροστά της. Κάτω από τη σκηνή υπάρχει το άτομο που υποδύεται το φάντασμα. Πάνω σε αυτό το άτομο ρίχνουμε έντονο φως, πίσω του υπάρχει καθρέφτης υπό γωνία που αντανακλά φως και «μορφή» στη διαφάνεια και έτσι γεννιέται στο θέατρο ένα φάντασμα. Στο σήμερα βέβαια, αντί ατόμου κάτω από τη σκηνή και καθρέφτη έχουμε μία τεράστια οθόνη. That’s all. 

Η εταιρεία που δημιούργησε αυτήν την προβολή έχει χρησιμοποιήσει εικόνες από τον ίδιο τον Dio, την περίοδο του 2000. Δεν ήθελαν να χρησιμοποιήσουν ούτε παλιότερες που ήταν πιο νέος, ούτε πιο πρόσφατες που είναι πιο μεγάλος σε ηλικία. Βέβαια, ο Dio δεν σταμάτησε να κάνει συναυλίες το 2000. Συνέχισε για αρκετά χρόνια. Μάλιστα έχουν κυκλοφορήσει live DVD του Dio με την προσωπική του μπάντα το 2003, το 2005 και το 2006, και έχει κυκλοφορήσει και live DVD των Heaven & Hell (οι Black Sabbath με τον Dio στα φωνητικά) το 2007. Οπότε το όλο νόημα του «όχι πολύ μεγάλος σε ηλικία Dio στις συναυλίες των Dio Disciples» χάνεται, από τη στιγμή που υπάρχουν στο εμπόριο DVDs με τον Dio φυσικό, και μεγαλύτερο σε ηλικία από αυτή την προβολή.

Ας υποθέσουμε όμως ότι αυτό είναι υποκειμενικό. Πάμε στην «απόδοση» της προβολής. Σε όσα videos έχω δει αυτής της προβολής στο Youtube, είτε επίσημα είτε τραβηγμένα με οποιοδήποτε είδος κάμερας από το κοινό, οι κινήσεις του Dio δεν φαίνονται καθόλου φυσικές. Το πρώτο πράγμα που μου ήρθε στο μυαλό είναι οι κινήσεις των μουσικών που εμφανίζονται στα παιχνίδια της σειράς Guitar Hero, και αντίστοιχων. Οι υπεύθυνοι της εταιρείας υπερασπίζονται την ποιότητα του αποτελέσματος βασιζόμενοι στο γεγονός ότι το έχει εγκρίνει η Wendy Dio, και πως η εικόνα που βλέπουμε είναι 60 fps (frames per second) ενώ οι περισσότερες ταινίες είναι 24 fps. Και από τη στιγμή που το μάτι αντιδρά σε μέχρι 1000 fps, όλα καλά. Βέβαια, άλλο το «το μάτι αντιδρά» και άλλο το «το μάτι βλέπει και ο εγκέφαλος καταλαβαίνει. Αλλά, τι να καταλάβει όταν η εικόνα του Dio που βλέπει σε οθόνη επί σκηνής είναι αυτή: 

 

Δεν είναι όμως το μόνο πρόβλημα αυτό. Οι εκφράσεις του προσώπου στα τραγούδια δεν είναι φυσικές, και σε πολλές περιπτώσεις δεν ανταποκρίνονται στο σημείο του τραγουδιού. Δεν βλέπεις τον τραγουδιστή να ιδρώνει, να σφίγγεται, να παίρνει βαθιά ανάσα, να «σκανάρει» το κοινό και να βλέπει τις αντιδράσεις του, να αλληλεπιδρά με αυτές. Γενικότερα, όλα αυτά που μπορεί να κάνει ένας ζωντανός τραγουδιστής πάνω σε μία σκηνή. Συνεχίζοντας σε ηχητικά θέματα απόδοσης, παρατήρησα σε αρκετά σημεία κάποιες χρονικές ατέλειες μεταξύ της εικόνας του Dio και της φωνής του. Ουσιαστικά, να το βράσω το βίντεο των 60fps όταν δεν έχει συγχρονιστεί στο 100% η εικόνα και ο ήχος. Και σε όλο αυτό προσθέστε ότι οι μουσικοί που υπάρχουν στην πραγματικότητα επί σκηνής έχουν από ελάχιστη έως μηδαμινή σκηνική παρουσία, και πως οι 2 ζωντανοί τραγουδιστές αναλώνονται σε κλασικά και κλισέ στησίματα που έχουμε δει πάρα πολλές φορές πλέον.

Τι μας μένει λοιπόν; Α, ναι. Η κληρονομιά. The Legacy, όπως λέει και η ίδια η Wendy. Μόνο που η κληρονομιά των τραγουδιστών/μουσικών είναι το έργο τους. Τα τραγούδια τους. Τουλάχιστον σε ποσοστό 80%. Το υπόλοιπο είναι κάποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις. Συγκεκριμένες και μεμονωμένες συναυλίες. Όχι «μερικές» από μία συγκεκριμένη περίοδο. 

Αν δε, κάνει κάποιος το «λάθος» και ερευνήσει λίγο παραπάνω το θέμα «εμφανίσεις ολογραμμάτων καλλιτεχνών που έχουν πεθάνει, σε συναυλίες», θα δει ότι ούτε σε αυτό πρωτοτύπησε κανείς στην περίπτωση του Dio. Συνοπτικά, η αρχή έγινε σε τηλεοπτική εκπομπή όπου η Celine Dion εμφανίστηκε δίπλα δίπλα, για ένα τραγούδι, με έναν θρύλο. 

Αυτές είναι οι πλάτες της Celine Dion και του Elvis Presley, σε ένα επεισόδιο ενός αμερικάνικου talent show. Τα πρόσωπά τους από την ίδια βραδιά, είναι αυτά:

Η φωτογραφία δεν είναι και της καλύτερης ποιότητας. Αλλά, βλέπουμε έναν πολύ καλά και ρεαλιστικά απεικονισμένο Elvis

Τρία χρόνια αργότερα, στο φινάλε του set του Snoop Dogg στο Coachella Festival 2012, εμφανίστηκε στην σκηνή η μορφή του Tupac Shakur. Πολύ υψηλό επίπεδο λεπτομέρειας και εδώ. Και αν ανατρέξετε στο σχετικό video στο Youtube, παρατηρήστε πόσο ρεαλιστικά κουνιέται η χρυσή αλυσίδα στο λαιμό του Tupac.

Άλλα 2 χρόνια μετά, και κατά την διάρκεια των Billboard Music Awards 2014, εμφανίζεται επί σκηνής η μορφή του Michael Jackson μεταξύ χορευτών, ερμηνεύοντας μάλιστα και ακυκλοφόρητο τραγούδι. Στο συγκεκριμένο video υπάρχουν πολλά μη ρεαλιστικά στοιχεία στο πως εμφανίζεται η μορφή στην σκηνή, αλλά η ίδια η μορφή είναι και πάλι πολύ ρεαλιστική.

Αν όμως κάποιος από εσάς βρεθεί σε συναυλία των Dio Disciples, θα δει αυτό:

Πρέπει όμως να ασχοληθούμε και με το ηθικό κομμάτι του θέματος. Καταρχάς, πρόκειται κατά την άποψή μου για μία εκμετάλλευση. Στην συγκεκριμένη περίπτωση θεωρώ ότι η Wendy Dio εκμεταλλεύεται το όνομα του συζύγου της, επειδή αυτό τύγχανε να είναι ο Dio, και την ρετρολαγνεία των οπαδών της rock και metal μουσικής. Είναι μία απλή μορφή εκμετάλλευσης του «δεν τους πρόλαβα να τους δω ζωντανά στη ζωή μου». Βέβαια, αυτό το παράπονο το κατανοώ. Και για εμένα προσωπικά, όπως και για πάρα πολύ κόσμο, υπάρχει μία τεράστια λίστα συγκροτημάτων και καλλιτεχνών που δεν έχουμε καταφέρει να δούμε ζωντανά, και ούτε πρόκειται. Αλλά για ποιο λόγο να πληρώσει κάποιος για να πάει να δει μία CGI-σχεδόν-σαν-video-game αναπαράσταση ενός τραγουδιστή που έχει πεθάνει, και να μην αγοράσει ένα DVD που θα το δείχνει πως ήταν πραγματικά τότε, πως τραγουδούσε πραγματικά τότε, τι έλεγε ανάμεσα στα τραγούδια πραγματικά τότε, και γενικότερα κάτι που έγινε και είναι αλήθεια. Θα του μείνει και το DVD στη συλλογή του για να το βλέπει ξανά και ξανά, όποτε το θελήσει. 

Το δεύτερο ηθικό πρόβλημα που εντοπίζω εγώ είναι της απενοχοποίησης του playback. Το ολόγραμμα του Dio (και του Tupac, και του Elvis, της Amy Winehouse που ετοιμάζεται, της Whitney Houston που φρέναραν αρχικά οι συγγενείς της αλλά θα γίνει, του Roy Orbison και της Μαρίας Κάλλας που βγαίνουν σύντομα σε περιοδεία) δεν κουράζεται. Δεν κλείνει ο λαιμός του, δεν αποφασίζει τελευταία στιγμή να αλλάξει το μέτρο του στίχου, να πει μία λέξη σε πιο ψηλή νότα. Δεν αυτοσχεδιάζει. Και δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να πει στο κοινό «και τώρα, εσείς». Όσες φορές έχει αντιληφθεί κοινό σε συναυλία ότι ο τραγουδιστής τραγουδάει playback (lip-syncing για τους νεότερους) έχει είτε γιουχάρει επιτόπου τον τραγουδιστή, είτε τον έχει θάψει στα social media. Δεν είναι τίμιο. Ο κόσμος πάει σε συναυλίες για να δει ΖΩΝΤΑΝΑ έναν καλλιτέχνη/τραγουδιστή/συγκρότημα. Δεν πάει για να ακούσει ούτε τον ίδιο τον δίσκο, ούτε μία έντεχνη συρραφή από παλιότερες live ερμηνείες του ίδιου του καλλιτέχνη. 

Ποια είναι τα οφέλη που προκύπτουν από αυτό το εγχείρημα? Κάποιοι μουσικοί έχουν δουλειά (που αλλιώς, ίσως να μην είχαν), ενισχύεται σε μεγάλο βαθμό η ρετρολαγνεία (που είναι μειονέκτημα, μην γελιόμαστε), και μία προβολή του Dio περιφέρεται δεξιά και αριστερά με την πρόφαση της «κληρονομιάς», ενώ είναι για ξεκάθαρα οικονομικούς λόγους. Μέχρι πριν κάποια χρόνια λεγόταν μία φράση για μουσικούς που περιόδευαν μέχρι προχωρημένης ηλικίας ότι «αυτός μία μέρα θα πεθάνει πάνω στη σκηνή». Τώρα, αυτό μάλλον καταργήθηκε.  

Μάρκος Σκυριανός

Συντάκτης

back to top

Comments

 allah las 2019 breakroom athens

 dream syndicate 2019 breakroom athens

 electric litany 2019 breakroom athens

toquel 2019 breakroom athens

 bruce dickinson 2019 breakroom athens

AGENDA

No event in the calendar
October 2019
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31