Άνδρα μοι έννεπε, Muse, πολύτροπον

Φυσική, Πολιτική και μία εξέλιξη που ποτέ δεν σταματά.

Η Nina Simone συνθέτει το ιδανικότερο soundtrack για το Kill Bill του Tarantino, εν μέσω μιας ραγδαίας κλιματικής αλλαγής. Ο Thom Yorke προκαλεί σε ένα μπρα ντε φερ υψηλών συχνοτήτων τον Freddie Mercury με διαιτητή τον Orson Welles. Ο Chopin βυθίζεται σε ένα θησαυροφυλάκιο γεμάτο δολάρια, ενώ ο Κώστας από το Παγκράτι ερωτεύεται παίζοντας ντραμς με το τιμόνι του στο διάστημα. Όχι, δεν πρόκειται για κάποιο σουρεαλιστικό κείμενο του Guillaume Apollinaire. Καλωσήρθατε στον κόσμο των Muse.

Γράφει ο Γιώργος Φακαλής

Σωτήριον έτος, 1994. Τόπος, Teignmouth, Devon, UK. Ο Matthew Bellamy, ο Dominic Howard και ο Chris Wolstenholme σχηματίζουν τους Rocket Baby Dolls, μια goth καρικατούρα, που σαρώνει σε τοπικούς μουσικούς διαγωνισμούς. Η επιτυχία τούς χτυπάει την πόρτα και με συνοπτικές διαδικασίες, μετονομάζονται σε Muse, ένα όνομα που θα φαίνεται ωραίο και “επαγγελματικό” στις αφίσες, σύμφωνα με τον Bellamy. Για πέντε χρόνια, η μπάντα περιοδεύει, χωρίς κάποια δισκογραφική δουλειά, χτίζοντας, όμως, παράλληλα, το κοινό που θα τους ακολουθήσει στη μετέπειτα πορεία τους. Έτσι, το 1999, σκάει το Showbiz, που συμβαδίζει με την εναλλακτική βρετανική μουσική των 90s. Το άλμπουμ δέχεται μετριοπαθείς κριτικές, κάποιοι ενθουσιάζονται με την αυθεντικότητα των μελωδιών και τη χρήση σπανιόλικων κιθαριστικών ρυθμών, κάποιοι δεν αντέχουν τα ακραία φαλσέτα του Bellamy και τους αντιμετωπίζουν ως κακέκτυπο των Radiohead. Η αλήθεια είναι κάπου στη μέση. Τώρα που έχει γραφτεί η ιστορία, το Showbiz αποτελεί την πιο ωμή, την πιο ευθυτενή αποτύπωση των ιδεών του συγκροτήματος μέχρι σήμερα. Σε μία εποχή που η μουσική τεχνολογία ήταν σε πρωταρχικά στάδια και οι ίδιοι σε νεαρή ηλικία, οι Muse φέρανε κάτι καινούριο, πατώντας, πάντα, στα γνώριμα μονοπάτια των πρώιμων επιρροών τους.

Έρχονται κάποιες στιγμές που η Μουσική ξεπερνάει τα όρια των τεχνών και μετουσιώνεται στην έννοια της Τέχνης, αυτού του μαγικού κάτι που κάνει το κεφάλι σου να φουσκώνει με απροσδιόριστα συναισθήματα ή, τελοσπάντων, αυτήν την ακατανόητη σκέψη ότι κάτι μεγαλειώδες, κάτι ανώτερο από αυτό που μπορείς να επεξεργαστείς συμβαίνει εδώ. Το Origin of Symmetry (2001), λοιπόν, είναι μια μετενσάρκωση αυτού. Αντλώντας έμπνευση από το βιβλίο “Hyperspace” του θεωρητικού φυσικού Michio Kaku, οι Muse μιλάνε για την ισορροπία, τη γεωμετρία του σύμπαντος, την απόλυτη αρμονία των εννιά διαστάσεων που διέπει τον κόσμο μας. Στο δεύτερο άλμπουμ τους, η μπάντα βρίσκει το ηχόχρωμα που θα τους χαρακτηρίσει στη μετέπειτα καριέρα τους. Ο Matt ωριμάζει φωνητικά με τον Jeff Buckley, πειραματίζεται πάνω στα εφέ του Morello και του Hendrix, και μας παρουσιάζει μια εκδοχή της rock που είχε χαθεί για δεκαετίες. Πραγματικά αυθεντικός ήχος που σχοινοβατεί μεταξύ του progressive και του space rock, ενισχυμένος με τα διαστημικά (sic) ανεβοκατεβάσματα στη σπαρακτική φωνή του Bellamy, το στιβαρό drumming του Dom και τις ηχηρές μπασογραμμές του Chris. Αποτέλεσμα; Ένας από τους πιο σημαντικούς - αν όχι Ο σπουδαιότερος - δίσκος του 21ου αιώνα. Και πώς να μην είναι, όταν μέσα του βρίσκεις το “New Born”, το “Feeling Good” και το “Plug In Baby”.

Ακολουθώντας τις ποικιλόμορφες μουσικές τάσεις και την πολυπλοκότητα του ήχου στο Origin of Symmetry, το Absolution (2003) είναι, ίσως, η πιο σκοτεινή δισκογραφική δουλειά του συγκροτήματος. Πρόκειται για ένα κοινωνικοθρησκευτικό μανιφέστο για τη συγχώρεση και τον εξαγνισμό της ψυχής. Δηλωμένοι άθεοι, οι Muse υποδεικνύουν τη μουσική ως ένα μέσο κατανόησης του κόσμου, βασισμένο στην προσωπική αντίληψη του καθενός. Τα τραγικά πάθη, οι αδυναμίες, η έλλειψη εμπιστοσύνης είναι όλα στο μυαλό. Μπορεί να είναι δύσκολο να ξεφύγουμε από τους δαίμονες που μας κρατάνε όμηρο, όμως, πάντοτε, θα υπάρχει η διέξοδος της κάθαρσης. Μουσικά, το άλμπουμ μπορεί να κινείται σε πιο hard rock υφάνσεις, ωστόσο, σιγά σιγά, φαίνεται ότι αρχίζει να χτίζεται ο pop, ή καλύτερα ο mainstream, χαρακτήρας που θα καθιερώσει το συγκρότημα στην κορυφή.

Βρισκόμαστε στο 2006 με τους Muse να έχουν αποσυρθεί από τις συναυλιακές παραστάσεις για ένα διάστημα, με σκοπό να διευρύνουν τους μουσικούς τους ορίζοντες. Οι επικριτικές φωνές που θέλουν το συγκρότημα ως μια απομίμηση των Radiohead έχουν επιστρέψει. Παράλληλα, ο πόλεμος στο Ιράκ συνεχίζεται, ο καπιταλισμός πατάει σε λεπτές ισορροπίες λίγο πριν την Κρίση, υποκινούμενοι εμφύλιοι δεν παύουν να ξεφυτρώνουν, ενώ ηλίθιοι και επικίνδυνοι αποκτούν πρόσβαση στην τεχνολογία και το διαδίκτυο. Μην μπορώντας να μείνουν αμέτοχοι στις εξελίξεις, ο Matt και η παρέα του αποφασίζουν να μπουν στο στούντιο για μια νέα, διαφορετική δουλειά. Το τέταρτο τους άλμπουμ τιτλοφορείται Black Holes and Revelations. Εδώ, παρατηρούμε μια ιδιαίτερη αλλαγή στον ήχο, μια μίξη από hardcore Depeche Mode, ψήγματα από Queen και μια ποπίζουσα εκδοχή των System of A Down (μην πυροβολείτε τον πιανίστα) σε μερικά κομμάτια. False leader, πολιτική και ηθική διαφθορά, θεωρίες συνομωσίας, εξωγήινη εισβολή και η ψεκασμένη Νέα Τάξη Πραγμάτων συνθέτουν ένα από τα σπουδαιότερα και πιο ολοκληρωμένα πολιτικοποιημένα άλμπουμ της σύγχρονης ιστορίας. Ένα καλλιτεχνικό δημιούργημα που ήρθε να ταράξει τα νερά της μουσικής βιομηχανίας, σε μια εποχή που η mainstream rock (αν υπήρχε) περιοριζόταν σε μια νερόβραστη, στιχουργικά, κατάσταση. Απελευθερωμένοι, πλέον, από οποιαδήποτε σύγκριση, οι Muse πρωταγωνιστούν ως headliners στο Glastonbury, ενώ δύο χρόνια αργότερα, κυκλοφορούν σε DVD τη μεγαλειώδη τους εμφάνιση στο Wembley. Είναι φανερό, και για τους ίδιους, ότι ο ουρανός είναι το ταβάνι.

Από ένα πρόβλημα αλκοολισμού και την παρ’ολίγο διάλυση της μπάντας, στο πρώτο βραβείο Grammy. Αυτή είναι η ιστορία του Resistance (2009), του πέμπτου κατά σειρά άλμπουμ των Muse. Η τεχνολογία έχει καταλάβει τον κόσμο. Ακολούθησε τη ροή του ποταμού ή σβήσε για πάντα, ήταν η σκέψη του Chris Wolstenholme, καθώς έδινε την εσωτερική του μάχη με το ποτό. Ο ίδιος επέστρεψε, όμως οι παλιοί Muse χάθηκαν. Αντισυμβατικοί, πρωτοπόροι, εξελιγμένοι, οι Βρετανοί αποφάσισαν να πειραματιστούν με μουσικές και τεχνικές. Η κονσόλα και όλα τα συναφή “κουμπάκια” αποτέλεσαν έναν τεράστιο καμβά στον οποίο οι ιδέες είναι τα χρώματα. Το Resistance είναι μια επική, συμφωνική, ροκ όπερα η οποία θα μπορούσε να τριγυρίζει ήσυχα στα κεφάλια των Queen. Λίγο το πιανάκι του Debuchy, λίγο τα χορωδιακά φωνητικά τύπου Bohemian Rhapsody, βάλε και τους industrial τόνους και έχεις έτοιμο ένα ευφυέστατο, αντισυμβατικό καλλιτέχνημα που δεν κατηγοριοποιείται εύκολα και μπορεί να κριθεί μόνο υπό τους όρους που το ίδιο έχει θέσει.

Ήρθε η ώρα για μερικά μαθήματα φυσικής. Η ενέργεια δεν παράγεται από το μηδέν, δεν μεταφέρεται χωρίς απώλεια και δεν είναι απεριόριστη. Έτσι, για οποιαδήποτε δραστηριότητα, χειρωνακτική ή πνευματική, χρειαζόμαστε καύσιμο, την πηγή της ενέργειας. Προσοχή, όμως, η διαρκής ανάπτυξη-επέκταση οδηγεί αναπόφευκτα στον αφανισμό. Η λαιμαργία, η απληστία είναι θανάσιμα αμαρτήματα. Μάθε να ελέγχεις τα όρια σου και μην προσπαθήσεις ποτέ να γίνεις θεός, γιατί η εντροπία θα σε καταπιεί σαν να μην υπήρξες ποτέ. Για καλή τους τύχη, οι Muse ήρθαν αντιμέτωποι με την ωμή πραγματικότητα και συνειδητοποίησαν την αλήθεια. Σε μια περίοδο που ήταν, αδιαμφισβήτητα, η πιο καυτή μουσική πρόταση του πλανήτη, υπήρξε ο κίνδυνος να πλησιάσουν τόσο κοντά στον ήλιο και να πέσουν απότομα. Ο Δεύτερος Θερμοδυναμικός Νόμος αποτελεί μιας από τις βασικότερες αλήθειες που διέπουν τον κόσμο μας. Και το The 2nd Law(2012) περικλείει μέσα του ακριβώς αυτό. Η επιβίωση είναι ακατάσχετα δύσκολη, ειδικά από τη στιγμή που όλοι παλεύουμε στην ίδια αρένα. Πώς, όμως, μπορείς να μεταδώσεις μέσα από τη μουσική ένα τόσο απλό, μα ταυτόχρονα, πολύπλοκο, μήνυμα; Πρέπει να ξεφύγεις από κάθε προηγούμενο φράγμα έχεις θέσει. Οι Muse δε δίστασαν και τόλμησαν. Το 2nd Law έχει έντονες επιρροές από Queen, David Bowie, ενώ τα dubstep στοιχεία που, τότε, ήταν τση μοδός, θυμίζουν τον μάστερ του είδους, Skrillex. Ο δίσκος, σε καμία περίπτωση, δεν είναι easy-listening, όμως, η αξία του αναγνωρίστηκε αμέσως. Από το soundtracking στον κινηματογράφο και τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου, οι Muse ξεφεύγουν από το πλαίσιο της “καλής μπάντας” και μπαίνουν στη συζήτηση των “μεγάλων”.

Το πρώτο κεφάλαιο του ταξιδιού της αγαπημένης μας τριάδας κλείνει με μια μνημειώδη εμφάνιση στη Ρώμη το 2012. Ένα οπτικοακουστικό υπερθέαμα που ήρθε να ολοκληρώσει το όλο image που είχε χτιστεί τα δεκατρία αυτά χρόνια της πορείας τους. Έκτοτε, οι Muse προσπάθησαν να επιστρέψουν στους πιο βασικούς hard rock ήχους με τους οποίους ξεκίνησαν. Αισθάνθηκαν ότι η ηλεκτρονική μουσική είχε γίνει υπέρ τω δέον κυριαρχική στα κομμάτια των προηγούμενων έργων τους. Το 2015, παρουσιάζουν το Drones, ένα θεματικό άλμπουμ σχετικά με τις απάνθρωπες μοντέρνες εχθροπραξίες, τον πιθανό τρίτο παγκόσμιο πόλεμο και την οικολογία. Σύμφωνα με τον Bellamy, τα drones δεν είναι τίποτα άλλο μια αλληγορία ενός ανθρωποειδούς, που από την εγκατάλειψη και την απώλεια κάθε ελπίδας, υφίσταται πλύση εγκεφάλου από το σύστημα, και καταλήγει υποχείριο των καταπιεστών του. Η μελωδία έγινε πιο τραχιά, ο Bellamy περιορίστηκε σε χαμηλές οκτάβες, και ο Dom πήρε μεγαλύτερο βάρος στις πλάτες του, με τα drums να πρωταγωνιστούν καθ’όλη τη διάρκεια του άλμπουμ. Σίγουρα, αυτά δεν αποτελούν μια έντονη εξέλιξη στη μουσική κοσμοθεωρία του συγκροτήματος, ούτε, όμως, και πισωγύρισμα, όπως πολλοί είπαν. Ήταν απλά μια επιστροφή στα πρώτα ακούσματά τους, δοσμένα με έναν πιο σύγχρονο, τεχνολογικά, τρόπο.

Οι Muse ήταν ανέκαθεν συναυλιακή μπάντα. Κι αν η δισκογραφία τους μπορεί να θεωρηθεί, έως τώρα, πλήρης, με την έννοια της ξεκάθαρης μουσικής ταυτότητας, των πρωτοποριακών πειραματισμών και του κοινωνικοπολιτικά ευαισθητοποιημένου στίχου τους, αυτό που τους κάνει να ξεχωρίζουν από τη μάζα είναι ο χαρακτήρας που δείχνουν πάνω στη σκηνή. Επαγγελματίες, με τη θετική χροιά της λέξης, προσπαθούν να προσφέρουν ένα οπτικοακουστικό προϊόν που έχει σκοπό να ψυχαγωγήσει και όχι να διασκεδάσει. Η πολιτική στάση που κρατούν στα κομμάτια τους δεν είναι ένα περιτύλιγμα, μια μόστρα που επενδύει τη μουσική τους. Ίσα ίσα, που συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Τραπεζίτες που πνίγονται από τη δίψα τους για λεφτά, επιχειρηματίες που βυθίζονται στο βούρκο του πετρελαίου, καρικατούρες αντίπαλων, θεωρητικά, πολιτικών ηγετών να χορεύουν χεράκι χεράκι, είναι μόνο μερικά από τα παραδείγματα που υποδηλώνουν την θέση των Muse απέναντι στο πολιτικό και οικονομικό γίγνεσθαι. Μάλιστα, στην επερχόμενη περιοδεία που ανακοινώθηκε, ετοιμάζεται ένα σκηνικό που θα αναβιώσει το The Wall των Pink Floyd, σε μια πιο σύγχρονη εκδοχή. Συγκεκριμένα, η σκηνή θα έχει σχήμα ανάποδης πυραμίδας που σταδιακά θα κατεβαίνει από την οροφή, “καταπίνοντας” το συγκρότημα, το οποίο και, τελικά, θα διαλύσει την πυραμίδα, σπάζοντας τα δεσμά που το περιόριζαν. Συμβολισμός που καταδεικνύει ότι η κορυφή της πυραμίδας (οι λίγοι, οι πιο απομακρυσμένοι από τη βάση) δεν μπορούν να συγκρατήσουν το οικονομικό οικοδόμημα της κοινωνίας, των πολλών που καταπιέζονται από τους “ανωτέρους” τους. Αυτή τη φορά, η μάχη δεν δίνεται οριζόντια αλλά κάθετα. Στο The Wall, ο τοίχος, σταδιακά, αποξένωνε τον κόσμο, σταματούσε την επικοινωνία, ήταν ένα μήνυμα στα πολιτικά καθεστώτα που σήκωναν το χέρι και μετέτραπαν τα σύνορα σε κάτι περισσότερο από αυτό που είναι, γραμμές στο χάρτη. Πλέον, η μάχη δεν είναι χωροταξική μα ταξική. Μπορείς να πας οπουδήποτε θέλεις στην ευθεία, όμως όσο θέλεις να “σκαρφαλώσεις”, ο χώρος μικραίνει. Αυτός που είναι από πάνω, δε χρειάζεται να χτίσει κάτι ψηλό, θέλει απλώς να γκρεμίσει τη σκάλα. Γυρνώντας την πυραμίδα ανάποδα, όμως, το βάρος της βάσης μπορεί να συνθλίψει την εύθραυστη κορυφή. Και για αυτήν τους την ιδέα (και εκτέλεση), οι Muse επαληθεύουν ότι δεν είναι απλώς καλοί, είναι σπουδαίοι. Μένει μόνο να το δούμε στην πράξη.

 

Γιώργος Φακαλής

Μουσικός συντάκτης

back to top

Comments

marina diamonds 2019 breakroom athens

candlemass 2019 breakroom athens

lara fabian 2019 breakroom athens

deerhunter 2019 breakroom athens

AGENDA

No event in the calendar
December 2019
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31