Επάγγελμα Ντετέκτιβ: Η περίπτωση του Luther

Δεν είναι απλή υπόθεση.

Δημοφιλέστατο concept σε κάθε μέσο διήγησης μιας ιστορίας, ιδιαίτερα μυστηρίου αποτελεί ένας μοναχικός υπερασπιστής του νόμου, ο οποίος παρ’ ότι δρα περιθωριακά και μοναχικά, επιτυγχάνει με την δική του ευφυΐα όσα ολόκληρη η αστυνομική δύναμη δεν θα μπορούσε βασιζόμενη στα συμβατικά μέσα. Με έναν δικό του κώδικα ηθικής, εκμεταλλευόμενος τις επαφές του στο δρόμο, την εμπειρία και το συλλογισμό, ένας χαρακτήρας που ασκεί το επάγγελμα του ντετέκτιβ ασκεί ιδιαίτερη γοητεία στο κοινό. Σε αυτό έχουν συντελέσει φυσικά οι αναρίθμητες επιτυχημένες μεταφορές χαρακτήρων με τα εν λόγω χαρακτηριστικά στις πλέον επιτυχημένες ταινίες μυστηρίου κάθε δεκαετίας. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς, από τον Dirty Harry και το Chinatown, στο cyberpunk περιβάλλον του Blade Runner και τα πολλαπλώς ανατρεπτικά Se7en και Memento, το είδος του μυστηρίου δεν φιγουράρει αδίκως στα κορυφαία.

Γράφει ο Άλκης Νικομάνης

Και φυσικά υπάρχει ο ελέφαντας στο δωμάτιο.

Στους δρόμους του μονίμως συννεφιασμένου σύγχρονου Λονδίνου, μιας πόλης που τις νύχτες δείχνει να μεταμορφώνεται στη βρετανική Γκόθαμ, μια μοναχική μυστηριώδης φιγούρα παλεύει με τους προσωπικούς δαίμονες της καθώς ακολουθεί τους πλέον επικίνδυνους εγκληματικούς εγκεφάλους. Την εμπιστοσύνη του απολαμβάνει μόνο ο κοντινότερος προστατευόμενος του και αυτός δεν γνωρίζει σε τι έχει μπλέξει όταν γεμάτος ενθουσιασμός δέχεται αυτή τη συνεργασία. Καλείται λοιπόν να χρονογραφήσει τις περιπέτειες του μέντορα του, να μάθει την επιστήμη του συλλογισμού, να τον ακολουθήσει στα πιο κακόφημα καταγώγια και να τον οδηγήσει πιο κοντά στον φωτεινό δρόμο της εντιμότητας, όταν οι έννοιες του έντιμου, του νόμιμου και του καλού περιπλέκονται και διαφοροποιούνται.

Ακούγεται γνώριμο;

Οι πιο εμβληματικοί όλων είναι φυσικά οι ήρωες του Sir Arthur Conan Doyle και της Agatha Christie που μετρούν πολυάριθμες παρουσίες σε σειρές και ταινίες. Η σειρά που θα αναδείξω σήμερα όμως δεν αφορά τον ήδη πολυαγαπημένο Sherlock Holmes η τον Ηρακλή Πουαρό. Αφορά τον λιγότερο αναγνωρίσιμο αλλά απολύτως ισάξιο John Luther.

Το Luther από το 2010 που ξεκίνησε μέχρι σήμερα, εντυπωσιάζει και καθηλώνει με τις ατμοσφαιρικές υποθέσεις του, ακολουθώντας δρόμο παράλληλο αλλά ποτέ ταυτιζόμενο με τον πολύ δημοφιλέστερο «αδελφό» του στο BBC, το Sherlock. Κι ενώ το τελευταίο παίρνει τη βασανιστική και χρονοβόρα απόφαση του εάν θα βγάλει επόμενη σεζόν και σε πόσες δεκαετίες –λόγω και του πλήρους προγράμματος των άψογων ηθοποιών που ευτύχησε να εξασφαλίσει ως πρωταγωνιστές-, το Luther πολύ σύντομα επιστρέφει. Και θα σου δώσω κάποιους εξαιρετικούς λόγους για να είσαι εκεί να το υποδεχτείς.

Όπως κάθε σειρά που σέβεται τον εαυτό της, έτσι και αυτή σε κερδίζει πολύ νωρίς επιδεικνύοντας τον πολυδιάστατο πρωταγωνιστή της. Ο Detective Chief Inspector John Luther από την πρώτη στιγμή που εμφανίζεται στην οθόνη καθιστά σαφές ότι δεν αστειεύεται. Για να είμαι σαφέστερος, δεν αστειεύεται πια. Για να είμαι ακόμα ακριβέστερος είναι το σκληρότερο καρύδι που οποιοσδήποτε εγκληματίας θα μπορούσε να συναντήσει στην προσπάθειά του να τρομοκρατήσει την πόλη. Για κάποιον μυστήριο λόγο δεν γνωρίζει τους ηθικούς φραγμούς που οι συνήθεις αστυνομικοί ακολουθούν κατά γράμμα και αυτό εγείρει άμεσα ερωτήματα καθώς αναδεικνύει την εσωτερική μάχη του σχεδόν όμοια με την εκάστοτε εξωτερική απειλή. Ο πάντα παθιασμένος Idris Elba, είτε πρωταγωνιστεί σε μυστήρια και βιογραφίες (Mandela, American Gangster), είτε δανείζει τη φωνή του σε μεταγλωττίσεις είτε εξαναγκάζεται σε κομπαρσιλίκι ως κολλητός του Thor, Heimdall, το κάνει με στυλ. Έτσι και εδώ, με την επιβλητική του παρουσία κυριαρχεί σε κάθε σκηνή, αποτυπώνει τον βαθύ και πολύπλοκο χαρακτήρα του και δικαιολογεί πλήρως τα εγκώμια που στα 45 του γνωρίζει.  Ηθοποιός - σιωπηλή δύναμη, θα σε μαγνητίσει άμεσα.

-Η σιωπηλή αντιπαράθεση των δύο βοηθών

Ο αστυνομικός που παραδόξως δρα μοναχικά, αποδεχόμενος τη μοίρα του να μην γίνεται εύκολα κατανοητός η αποδεκτός από τους συναδέλφους του, βασανίζεται αρκετά νωρίς με το εξής:

"Don't you ever worry that you're on the devil's side without even knowing it?"

Παρ ‘ότι το επιθυμεί το δίχως άλλο σφόδρα, δεν του επιτρέπεται σε κάθε περίσταση να δρα μόνος του. Έτσι, προς απόγνωση του ίδιου αλλά μεγάλη ευχαρίστηση των θεατών, θα αναγκαστεί να καλλιεργήσει μια σχέση εμπιστοσύνης με έναν συνεργάτη. Κι εδώ το πράγμα γίνεται ενδιαφέρον. Διότι τον ρόλο του sidekick διεκδικούν στην καρδιά του δύο αντίθετοι υποψήφιοι.

Από την μία ο Justin Ripley. Σε αυτόν ανέθεσε το τμήμα να μάθει δίπλα στον πολύπειρο και βασανισμένο Luther και να τον βοηθήσει στις υποθέσεις του. Αυτό λοιπόν είναι που θα επιχειρήσει, με άπλετη αυτοπεποίθηση από την πρώτη στιγμή. Χαρακτηριστικά, παρά τον μεγάλο θαυμασμό του για τον θρυλικό σχεδόν παρτενέρ του, παραμένει προσηλωμένος στους νόμους, τις αξίες και τους κώδικες δεοντολογίας του τμήματος. Για το λόγο αυτό, λειτουργώντας περίπου σαν τον άγγελο του John, με όλα τα μπλεξίματα και τις αντιπαραθέσεις τους στις περιστάσεις που η συμπεριφορά του δε μπορεί να αποδώσει τα επιθυμητά αποτελέσματα, παραμένει η καλή επιρροή του. Προσπαθεί λοιπόν να τον τραβήξει πίσω στην πλευρά του φωτός πριν αυτός παραδοθεί στο χάος της αυτόκλητης δικαιοσύνης (vigilantism).

Στον άλλο ώμο όμως βρίσκεται ένα διαβολάκι στο οποίο είναι δύσκολο να αντισταθείς. Ο λόγος για την αγαπημένη του κοινού, Alice Morgan, η οποία είναι και ο πλέον απρόβλεπτος χαρακτήρας που θα μπορούσε να ευτυχήσει να έχει η σειρά για να πλαισιώνει τον John. Η εκρηκτικά γοητευτική Ruth Wilson είναι το ακριβές αντίθετο του Justin. Προσκαλεί τον πρωταγωνιστή φορτικά και ανελέητα σε ένα φιλοσοφικό ταξίδι γύρω από τη φύση της αγάπης, του χάους, του κακού και της ηθικής. Η ιδιότροπη ευφυΐα της και περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το ρόλο - κλειδί καλύτερα να ανακαλυφθούν από τον ίδιο το θεατή.

-Οι υποθέσεις

Τα εγκλήματα που ο John Luther καλείται συχνά να εξιχνιάσει, με βάση τον ιδιαίτερο τρόπο σκέψης-και διείσδυσης στη σκέψη του δράστη-, ονομάζονται φόνοι υψηλού προφίλ. Το τμήμα του οποίου άλλωστε ηγείται, είναι για τους κατά συρροή δολοφόνους και δημόσιους κινδύνους. Στη διάρκεια της μιας υπόθεσης (η οποία καλύπτει δύο επεισόδια συχνά), καλείται να αντιμετωπίσει τον δράστη με μεγάλο προσωπικό ρίσκο, αντικατοπτρίζοντας και τους δαίμονες, τις ροπές του προς παράβαση των ορίων. Δεν είναι λίγες οι φορές που η προσωπική του ζωή, η αντιπαράθεση των συνεργατών του, η ακόμα ένας επιπλέον δημόσιος κίνδυνος θα δυσχεράνουν τη ζωή του λίγο περισσότερο. Τα δε θύματα ή υποψήφια θύματα δεν είναι ποτέ ασφαλή, όσο το σερί του εν λόγω δολοφόνου συνεχίζεται. Βλέπουμε λοιπόν και μέσα από τα δικά τους μάτια τον τρόμο που βιώνουν. Αξιοποιώντας στο έπακρο το ψυχολογικό στοιχείο, η σειρά καταφέρνει να ξεχωρίσει ανάμεσα στις δεκάδες παρόμοιες σειρές με αστυνομικά τμήματα και ταλαντούχες ομάδες εξιχνίασης. Με τρομερά απειλητικές φιγούρες, όπως έναν σύγχρονο “Punisher”, οπαδό δηλαδή της αυτόκλητης δικαιοσύνης, η έναν δολοφόνο που βασίζει τις κινήσεις του σε ζάρια σαν να «ζει» ένα παιχνίδι “Dungeons and Dragons”, η απάντηση είναι κάθε φορά διαφορετική για να τους εξουδετερώσει, ενώ ο κίνδυνος για καθέναν, αστυνομικό, βοηθό ή θύμα είναι υπαρκτός σε πολλαπλά επίπεδα.

-Τεχνική αρτιότητα

Δεν είναι κάποια καινούρια πληροφορία για τους θαυμαστές σειρών του BBC: Οι παραγωγές του κινηματογραφικά είναι αριστουργήματα. Βλέποντας κανείς την καλλιτεχνική αρτιότητα του Peaky Blinders, την αισθητική σύζευξη παρελθόντος και παρόντος του Sherlock, το κλίμα εποχής που αναδύουν τα Merlin και Poldark, συνειδητοποιεί ότι το θέαμα αυτό συγκρίνεται με ακριβή κινηματογραφική παραγωγή. Έτσι και το Luther, για το οποίο έχουν μάλιστα εκφραστεί και σκέψεις μεταφοράς στη μεγάλη οθόνη, η γέννησης αμερικανικής εκδοχής του, είναι κάτι παραπάνω από το κλασικό mystery-drama της σύγχρονης τηλεόρασης. Είναι ιδιαίτερα προσεγμένο, το αισθάνεσαι βίαιο και αληθινό, οι διάλογοι του κόβουν την ανάσα- χαρακτηριστικά κανένα μήνυμά του δε θα χρειαστεί να επαναληφθεί, δεν υπάρχουν πισωγυρίσματα. Στα 14 επεισόδια του δεν υπάρχει μοτίβο εκτύλιξης των γεγονότων, η δομή του είναι ανατρεπτική. Έχει χιούμορ, ατμόσφαιρα, παίρνει τολμηρά ρίσκα και βρίθει από συναισθηματικές στιγμές. Είναι δηλαδή μια πλήρης κινηματογραφική εμπειρία.

-Η μουσική

Εκτός από το εξαιρετικά εθιστικό "Paradise Circus" των Massive Attack που συνοδεύει τους επιβλητικούς τίτλους αρχής, το Luther είναι από τις σειρές που αξιοποιούν στο έπακρο τα κομμάτια τους. Δεν αναλώνεται σε προβλέψιμες επιλογές που θα αναδείκνυαν τη δυναμικότητα του πρωταγωνιστή, αντιθέτως μετατρέπει τη μουσική σε αναπόσπαστο τμήμα της κάθε στιγμής. Σύγχρονες και παλιές επιτυχίες ηχούν την κατάλληλη στιγμή, όχι απλά για να καλύψουν τη σιωπή, αλλά για να παρασύρουν το θεατή σε ένα ταξίδι συναισθημάτων και ταύτισης με ένα χαρακτήρα, θρήνου για ένα θύμα, επιτυχίας για μια ευτυχή έκβαση. Στα highlights όμως, το τέλος κάθε επεισοδίου μετατρέπεται σε καίριο σημείο της σειράς όταν οι τίτλοι τέλους πέφτουν, ένα μικρό τρέιλερ για τα συμβάντα του επόμενου ξεκινά και μια μελωδία προσεκτικά διαλεγμένη κάθε φορά για να σε αιχμαλωτίσει διαφορετικά χαϊδεύει τα αυτιά. Όταν μια σειρά μπορεί να σε εξαναγκάσει να μην κλείσεις την τηλεόραση μέχρι να ακουστεί και η τελευταία νότα, υπομένοντας ακόμα και τους τίτλους τέλους, τότε συνειδητοποιείς ότι σε έχει κάνει δικό της. Σκέψου το σαν να μένεις μετά τους τίτλους τέλους σε ταινία της Marvel (τι εννοείς δεν το κάνεις;)

Πάρτε λοιπόν μια βαθιά ανάσα και βουτήξτε στα σκοτεινά σοκάκια του Λονδίνου. Εκεί όπου η ζωή κάθε θύματος κρέμεται από την απόφαση ενός ντετέκτιβ, ενός hacker, ενός επιθεωρητή, ενός ηθικού διλήμματος. Ο Luther δεν έχει χορτάσει από βραβεία Emmy, επιστρέφει σύντομα και εγώ θα είμαι εκεί. Εσύ;

 

Άλκης Νικομάνης

Κινηματογραφικός συντάκτης

back to top

Comments

 

AGENDA

No event in the calendar
August 2018
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Editorial