Οι καλλιτέχνες δεν είναι άνθρωποι κατώτερου Θεού

Και δε θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται ως τέτοιοι.

Όταν πριν από τρεις μήνες ξεκινούσε η εξάπλωση της πανδημίας σε όλο τον κόσμο, ουδείς είχε προβλέψει τις επιπτώσεις που θα είχε αυτή στη ζωή μας όπως την ξέραμε ως τότε. Θα περνούσαμε μέρες ολόκληρες διαβάζοντας για χιλιάδες θύματα στην Ιταλία, στην Ισπανία, στη Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Θα διαβάζαμε ιστορίες ανθρώπων που έφτασαν κοντά στο θάνατο και τον απέφυγαν, θα παίρναμε τηλέφωνα τους δικούς μας για να σιγουρευτούμε πως είναι καλά. Κάθε μέρα, τηλέφωνο στην Αθήνα από το Λονδίνο, για να σιγουρευτώ πως και οι δύο μου γονείς ήταν σπίτι, ήταν καλά, και προσέχουν. Τρεις μήνες μετά, η πανδημία δεν έχει περάσει αλλά έχει γίνει πια κομμάτι της καθημερινότητας μας. Όπως άλλωστε έχουν γίνει κι άλλα στο παρελθόν. Πόλεμοι, φασιστικές οργανώσεις, ρατσιστικά και σεξιστικά εγκλήματα. 

Γράφει ο Νίκος Παπανικολάου

Όταν μία κατάσταση δείχνει να ξεφουσκώνει, όταν κατακάθεται η σκόνη της, μπορείς να δεις τι υπάρχει πίσω από αυτό. Και συνήθως το από πίσω δεν είναι κάτι καλό. Εργασιακά δικαιώματα καταστρατηγούνται, επιχειρήσεις κλείνουν, άνθρωποι μένουν στο δρόμο. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω πως αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό προτέρημα αυτή την περίοδο. Η Ελλάδα δείχνει να τα κατάφερε καλά σε αυτή την πανδημία. Ελάχιστα θύματα. Σκληρά μέτρα εξαρχής, ο κόσμος πειθαρχήθηκε, το κακό δείχνει να πέρασε. Αυτό της πανδημίας έστω. Η πανδημία ωστόσο είχε και θα συνεχίσει να έχει αντίκτυπο σε πολλούς άλλους τομείς της ζωής μας. Όπως συμβαίνει με όλες τις κρίσεις στην ιστορία. Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για ύφεση μεγαλύτερη από αυτή του 2008, οι εργοδότες δείχνουν να τρίβουν τα χέρια τους στο ενδεχόμενο να έχουν εργαζόμενους να δουλεύουν περισσότερο για λιγότερα (sounds familiar?), στο όνομα ενός ιού που τα ζωντανά θύματα του θα είναι συντριπτικά περισσότερα από τα νεκρά. Ο καθένας έχει μία ιστορία να σου πει. Και ο καθένας ψάχνει να βρει κάτι για να φωνάξει, να διαμαρτυρηθεί. Και στο τέλος της ημέρας, όλοι δίκιο έχουν. Όμως υπάρχει μία μερίδα ανθρώπων - χιλιάδων εξ' αυτών - οι οποίοι μετά το τέλος των περιορισμών, μένουν χωρίς δουλειά, κρατική στήριξη, εξαναγκαζόμενοι επί της ουσίας στη φτώχεια. Μη σας φαίνεται υπερβολή. Στέγη με αστεγία είναι διαφορά μίας νύχτας. Έχουμε πολλά παραδείγματα από τα τελευταία χρόνια. Ένας ολόκληρος κλάδος λοιπόν, απαρτιζόμενος από μουσικούς, τραγουδιστές, τεχνικούς, promoters, μηχανικούς, και ηχολήπτες μένουν χωρίς καμία στήριξη με κάθε επισημότητα. Και λέω ξανά, είναι δεκάδες χιλιάδες. 

Τα περιβόητα 800 ευρώ

Η Ελληνική Κυβέρνηση αποφάσισε να στηρίξει όσους είχαν πληγεί από τα μέτρα της πανδημίας με την καταβολή ενός επιδόματος 800 ευρώ. Το επίδομα των 800 ευρώ καλύπτει «μισθό» για 45 ημέρες από την ημέρα που δηλώνει την αναστολή σύμβασης ο εργοδότης, που σημαίνει ότι από τα μέσα Μαΐου, ή και νωρίτερα, θα πρέπει να ανανεωθεί η παροχή για όσους εργαζομένους θα αρχίσει να λήγει το πρώτο 45ήμερο. Όλα καλά μέχρι εδώ; Όχι και τόσο. Με την χαλάρωση των μέτρων δεδομένα θα ανοίξουν οι επιχειρήσεις - έστω και αργά - και πολλοί θα έχουν (fingers crossed) ξανά τις δουλειές τους. Στην περίπτωση όμως όλων όσων ασχολούνται με τον τομέα της μουσικής και του θεάματος, τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά. Κατά το διάγγελμα του, ο πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, δήλωσε πως είναι απίθανο να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε συναυλία ή φεστιβάλ το καλοκαίρι. Μερικοί θα πουν πως αυτό είναι το λογικό να γίνει. Πιθανότατα ναι. Ωστόσο η κάθε απόφαση πρέπει να παίρνεται έπειτα από έναν σχεδιασμό. Και στην περίπτωση αυτή, δεν υπήρξε κανένας. Ηθελημένα ή όχι, θα φανεί στην πορεία. Κάποιοι άλλοι θα πουν πως αυτό συμβαίνει παντού. Αυτό είναι αλήθεια, η συναυλιακή βιομηχανία αυτή τη στιγμή πεθαίνει. Δεν υπάρχει κανένα απολύτως σχέδιο - ή κάποιο ειδικό σχέδιο - που δείχνει να αποτρέπει την καταστροφή. Κάποιες μπάντες και κάποιες πλατφόρμες κάνουν κινήσεις για να ενισχύσουν όσο μπορούν τους καλλιτέχνες, τους τεχνικούς, τα συναυλιακά crews. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό. 

Πολλοί δε θα πάρουν επίδομα, τι να κάνουμε;

Σύμφωνοι. Ωστόσο η περίπτωση όσων προαναφέραμε είναι πιο ιδιαίτερη και σοβαρή. Και αυτό επεξηγείται πολύ καθαρά από την ανακοίνωση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Θεάματος Ακροάματος (ΠΟΘΑ). Η ανακοίνωση αναφέρει πως περισσότεροι από 12.000 καλλιτέχνες μένουν εκτός του επιδόματος των 800 ευρώ. Όπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση, πλήθος εργαζομένων στο χώρο του θεάματος, ηθοποιοί, μουσικοί, χορευτές, τραγουδιστές, τεχνικοί κινηματογράφου και τηλεόρασης, τεχνικοί ζωντανού θεάματος και ακροάματος συγκέντρωσαν περισσότερα από 210 ένσημα το 2018, δηλαδή είχαν εργαστεί για περισσότερους από 8 μήνες, δεν εντάσσονται στα μέτρα στήριξης. Αυτό σημαίνει ότι όσοι εργαζόμενοι ηθοποιοί, μουσικοί, χορευτές, τραγουδιστές, τεχνικοί κινηματογράφου και τηλεόρασης, τεχνικοί ζωντανού θεάματος και ακροάματος συγκέντρωσαν περισσότερα από 210 ένσημα το 2018, δηλαδή είχαν εργαστεί για περισσότερους από 8 μήνες, δεν εντάσσονται στα μέτρα στήριξης. Το ίδιο συμβαίνει και για όσους δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν τα 50 ένσημα το 2018, ή για οποιονδήποτε λόγο δεν είχαν κάνει αίτηση για το εποχικό επίδομα αν και το δικαιούνταν, δεν έχουν δικαίωμα στην επιβίωση. Ένα τρίτο και πολύ προβληματικό σημείο της ΚΥΑ είναι ότι χρησιμοποιούνται τα δεδομένα του 2018 για να θεσμοθετήσουν μέτρα στήριξης το 2020. Δηλαδή χρησιμοποιούνται δεδομένα από μία χρονιά η οποία κυλούσε κανονικά στον τομέα των συναυλιών και αυτά τα δεδομένα θα χρησιμοποιηθούν για φέτος, όπου δε θα υπάρξει καμία συναυλία. Δεν βλέπετε κι εσείς το πρόβλημα;

Επιπλέον, στη μεγάλη τους πλειοψηφία οι εργαζόμενοι του κλάδου δεν λαμβάνουν «Ειδικό Εποχιακό Βοήθημα», διότι λόγω της ιδιοτυπίας των εργασιακών και ασφαλιστικών ιδιαιτεροτήτων των επαγγελμάτων τους εμφανίζεται να έχουν πολλές περισσότερες ημέρες ασφαλιστικής κάλυψης, από τις ημέρες που παρέχουν εργασία, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος από αυτούς τους εργαζόμενους να υπερβαίνει -πλασματικά- το ανώτατο όριο των 210 ημερών ασφάλισης, ενώ αντίθετα άλλοι εργαζόμενοι δεν μπορούν να συγκεντρώσουν ούτε το ελάχιστο όριο των 50 ημερών ασφάλισης κι επομένως για το λόγο αυτό δεν λαμβάνουν το ειδικό εποχιακό βοήθημα. Σε υπόμνημα τους προς τα αρμόδια υπουργεία είχε τονιστεί πως δεν πρέπει να αποτελεί πρόσφορο κριτήριο η λήψη του εποχιακού επιδόματος, για να αποτελέσει και κριτήριο για την ένταξη στα μέτρα στήριξης, αφού έτσι πολλοί πληττόμενοι θα αποκλειστούν άδικα. Επίσης έχει ζητηθεί να να περιοριστεί το ελάχιστο όριο των 50 ημερών ασφάλισης και αφετέρου να μην αποκλειστεί κανείς εργαζόμενος του κλάδου, που δεν λαμβάνει το ειδικό εποχιακό βοήθημα, λόγω υπέρβασης του ορίου των 210 ημερών ασφάλισης, εφόσον δεν λαμβάνουν επίδομα ανεργίας. Αυτός ο τρόπος, τονίζεται, "είναι σαν να τιμωρούνται όσοι έχουν λίγες μέρες ασφάλισης και ταυτόχρονα όσοι είχαν την τύχη να δουλέψουνε ικανοποιητικά το 2018". 

Με λίγα λόγια λοιπόν, μιλάμε για ανθρώπους που δεν έχουν δουλέψει εδώ και δύο μήνες και δεν έχουν πάρει κάποιο έκτακτο επίδομα και επιπλέον είναι άγνωστο το πότε θα δουλέψουν ξανά. Γιατί προς το παρόν είναι άγνωστο πότε θα ανοίξουν μουσικές σκηνές, θέατρα, σινεμά, συναυλιακοί χώροι, και πότε θα γίνουν ξανά συναυλίες , παραστάσεις ή φεστιβάλ. Άρα περισσότεροι από 12.000 άνθρωποι είναι ήδη δύο μήνες χωρίς εισόδημα και θα συνεχίσουν να είναι για ένα άγνωστο διάστημα ακόμη. Αυτοί οι άνθρωποι - όπως όλοι μας - έχουν να πληρώσουν λογαριασμούς, ενοίκια, χρειάζονται χρήματα να φάνε. Και μην σκέφτεστε μόνο τραγουδιστές μπουζουκιών που έχουν στην άκρη χρήματα. Υπάρχει μία τεράστια μερίδα ανθρώπων που δουλεύουν ως μουσικοί και με τις δουλειές τους απλά έβγαζαν τα προς το ζην. Άρα με την μη στήριξη των ανθρώπων αυτών, καταδικάζονται συνάνθρωποι μας σε φτώχεια. Απλά και κατανοητά. 

Μήπως δεν το σκέφτηκε η Κυβέρνηση;

Ενδεχομένως, αν και αμφιβάλλω. Σύμφωνα με τον Φοίβο Δεληβοριά έχουν προταθεί πολλά πλάνα στήριξης στο Υπουργείο Πολιτισμού, μέτρα που θα προστατεύαν τον κλάδο και τους οργανισμούς αυτών. Αυτά τα πλάνα όχι απλά δεν εγκρίθηκαν, αλλά δεν υπήρξε κάποια εναλλακτική λύση. Η πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Διοργανωτών Πολιτιστικών Εκδηλώσεων, κα. Κατερίνα Σταματάκη, τόνισε πως αν η κυβέρνηση δεν προστατέψει τους εργαζόμενους του κλάδου, το πολιτιστικό δυναμικό της χώρας θα καταρρεύσει ή θα αφανιστεί. Επίσης καλεί την κυβέρνηση και τα αντίστοιχα υπουργεία να δράσουν άμεσα και να αντιμετωπίσουν την κατάσταση όπως είναι πραγματικά - έκτακτη ανάγκη. Πολλοί επιφανείς μουσικοί όπως ο Σωκράτης Μάλαμας, η Φωτεινη Βελεσιώτου και άλλοι, αποφάσισαν να σωπάσουν και να σταματήσουν να τραγουδούν ως ένδειξη διαμαρτυρίας. Επιπλέον, οι μουσικοί της Βορείου Ελλάδος - μέσω επιστολής τους - ζητούν να συμπεριληφθούν στο επίδομα των 800 ευρώ που δίνει η κυβέρνηση για όσους πλήττονται από την κρίση του κορωνοϊού. Στην επιστολή τους οι μουσικοί υποστηρίζουν ότι «μεγάλο μέρος εργαζομένων των κλάδων μας εξαιρούνται από τα μέτρα στήριξης διότι: δεν συμπεριλαμβάνονται οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου (οι μουσικοί εργάζονται σε διαφορετικούς χώρους άλλες ημέρες κάθε εβδομάδα και δεν έχουν συμβάσεις αορίστου χρόνου με αποτέλεσμα να εξαιρούνται), το χρονικό όριο που έχει τεθεί (πρόσληψη ή δελτίο παροχής από την 1η Μαρτίου και μετά) εξαιρεί μεγάλο κομμάτι εργαζομένων του κλάδου , δεδομένου ότι οι ματαιώσεις συναυλιών και παραστάσεων, ξεκίνησαν από το τέλος Φεβρουαρίου με την ακύρωση όλων των εκδηλώσεων της Αποκριάς με αποτέλεσμα να είναι πάρα πολλοί όσοι δεν έχουν εργαστεί μέσα στον μήνα Μάρτιο, δεν συμπεριλαμβάνονται μουσικοί και καθηγητές μουσικής, πολλοί από τους οποίους εργάζονται με εργόσημο, και τέλος δεν υπάρχει καμία αναφορά στους πλανόδιους μουσικούς και στους μουσικούς του δρόμου, (για όσους εξ αυτών μπορεί να πιστοποιηθεί η επαγγελματική τους ιδιότητα)». Την επιστολή συνυπογράφουν δεκάδες καλλιτέχνες και δημιουργοί - το σύνολο σχεδόν των γνωστότερων ονομάτων του χώρου της μουσικής ( Γ.Αγγελάκας, Χάρις Αλεξίου, Γιώργος Νταλάρας, Ελευθερία Αρβανιτάκη , Σταύρος Ξαρχάκος, Χρήστος Νικολόπουλος, Νένα Βενετσάνου) , του θεάτρου, αλλά και εκπρόσωποι φορέων και συναφών καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων (Πανελλήνια Ομοσπονδία Θεάματος Ακροάματος, Πανελλήνιος Μουσικός Σύλλογος , Ένωση Τεχνικών Ελληνικού Κινηματογράφου τηλεόρασης κ.α). 

Τελικά τι θα συμβεί;

Κανείς δεν ξέρει πραγματικά. Το μόνο βέβαιο είναι πως δεν θα υπάρχει καμία πολιτιστική δραστηριότητα για το καλοκαίρι και ότι προς το παρόν δεν υπάρχει η παραμικρή πρόβλεψη για τους ανθρώπους που προαναφέραμε. Οι διοργανωτές των φεστιβάλ προσπαθούν να βρουν τρόπους να κρατήσουν τα χρήματα από τις προπωλήσεις για να πληρώσουν ένα μέρος από τους μισθούς όσων επρόκειτο να δουλέψουν και αντί για επιστροφή χρημάτων να δώσουν κάποιο voucher (ενδεχομένως μεγαλύτερης αξίας από την τιμή του εισιτηρίου όπως έκανε η Live Nation), ούτως ώστε να δελεάσουν όσους αγόρασαν εισιτήριο. Τυχαίνει να έχω πολλούς μουσικούς φίλους στο Facebook και δεν υπάρχει μέρα που να μη βλέπω αναρτήσεις απόγνωσης γι' αυτή την απόφαση αποκλεισμού τους. Άνθρωποι που αυτή τη στιγμή δε μπορούν να βρουν ούτε εναλλακτική δουλειά καθώς ουδείς προσλαμβάνει. Άνθρωποι που έχουν οικογένεια και παιδιά και δεν ξέρουν αν θα έχουν χρήματα ούτως ώστε να καλύψουν τις ανάγκες του μήνα ενδεχομένως. 

Όλοι όσοι ασχολούμαστε με τη μουσική, sites, περιοδικά, ραδιόφωνα, εταιρείες παραγωγής, οφείλουμε να στηρίξουμε αυτούς τους ανθρώπους όπως μπορούμε. Αφενός με το να τονίζουμε διαρκώς το πρόβλημα όσο αυτό δε λύνεται, αφετέρου με το να δημιουργήσουμε κάποιον τρόπο να τους ενισχύσουμε όπως και όσο μπορούμε. Όπως κάναμε στο παρελθόν με τόσους συνανθρώπους μας. Μην ξεχνάτε πως η μουσική ήταν αυτή που μας κράτησε σώους όλο αυτό το διάστημα και οι συναυλίες ήταν, είναι και θα είναι το highlight κάθε χρονιάς μας. 

Νίκος Παπανικολάου

Αρχισυντάκτης

back to top

Comments

AGENDA

No event in the calendar
July 2020
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Editorial